Strata Florida – opactwo

Historia

    Klasztor został założony w 1164 roku przez normańskiego rycerza Roberta FitzStephena. Mnisi cysterscy zostali sprowadzeni z opactwa Whitland i rozpoczęli budowę osady nad brzegiem rzeki Afon Fflur. Wkrótce potem Normanowie zostali wyparci przez walijskiego władcę Rhysa ap Gruffydda, który jednak w 1165 roku potwierdził nadanie ziemi cystersom. W 1184 roku zmieniono lokację klasztoru na obecne miejsce, a stare otrzymało nazwę Hen Fynachlog, co oznacza Stary Klasztor. Poświęcenie kościoła nastąpiło w 1201 roku.
    Szczyt świetności opactwa przypadł na przełom XII i XIII wieku, kiedy to stanowił duchowe centrum regionu. W opactwie powstało między innymi najważniejsze źródło historyczne dla wczesnej historii Walijczyków, Brut y Tywysogion. Około 1238 roku książę Llywelyn ap Iorwerth odbył w Strata Florida radę na której inni walijscy przywódcy uznali jego syna Dafydda za jego prawowitego następcę. W drugiej połowie XIII wieku klasztor zaczął podupadać. W 1285 roku doznał uszkodzeń w wyniku uderzenia pioruna, był także kilkukrotnie niszczony i plądrowany w związku z wojnami walijsko – angielskimi. W 1401 roku, w początkowych latach buntu Owaina Glyndŵra, Strata Florida zostało zabrane przez króla Henryka IV i jego syna. Mnisi, uznani za sympatyków Glyndŵra, zostali eksmitowani z klasztoru, który został splądrowany. Henryk IV przekształcił budynki w siedzibę dla swych wojsk, planując przejęcie lub pokonanie wszystkich walijskich sił rebeliantów działających w tym regionie. W 1402 roku w Strata Florida przebywał earl Worcester z garnizonem kilkuset zbrojnych, łuczników i piechurów, który wykorzystywał opactwo jako bazę do dalszych kampanii przeciwko buntownikom walijskim w 1407 i 1415 roku. Klasztor został zwrócony cystersom wraz z końcem buntu Glyndŵra.
    Opactwo Strata Florida zostało rozwiązane w 1539 roku. Budynki i ich zawartość zostały wycenione, a następnie sprzedane. Niestety kościół i większość zabudowy została rozebrana na materiały budowlane, takie jak szkło, kamień, a także dachówki i ołów z dachów. Jedynie refektarz i dormitorium zostały przebudowane jako Ty Abaty, dom dla miejscowej szlachty. Znaczna część byłych klasztornych ziem cystersów została przekazana Thomasowi Cromwellowi, pierwszemu earlowi Essex, który sprzedał je następnie Sir Vaughanowi z Trawsgoed. Ponowne odkrycie opactwa nastąpiło podczas prac kolejowych w XIX wieku, kiedy to Stephen Williams, członek Cambrian Archaeological Association, rozpoczął odkopywanie ruin.

Architektura

    Strata Florida był typowym klasztorem powstałym według cysterskiego schematu. Kościół został wzniesiony jako trójnawowa, siedmioprzęsłowa bazylika na planie krzyża z północnym i południowym ramieniem transeptu, prostokątnym w planie prezbiterium od strony wschodniej i z niewysoką wieżą na przecięciu naw. Na wschodniej ścianie prezbiterium znajdowały się dwie małe kaplice, które zostały rozbudowane w połowie XIII wieku. Po trzy kaplice umieszczono także we wschodnich częściach transeptów. Podłogi prezbiterium i kaplic wyłożone zostały bogato zdobionymi kaflami z których niektóre miały dekoracje w postaci gryfów, kwiatów, liści, krzyży oraz tarczy heraldycznych. Mniej ważna nawa główna i nawy boczne posiadały podłogi z lokalnego łupka.
   Po południowej stronie korpusu nawowego ulokowano kwadratowy wirydarz, otoczony krużgankami umożliwiającymi przemieszczanie się po opactwie bez potrzeby wychodzenia na chłód czy deszcz. Krużganek w XV wieku został przebudowany, w jego północnej części umieszczono wieloboczną niszę, używaną jako mównica do czytania przed ostatnią posługą zakonnego dnia. Z południowym transeptem stykała się wąska zakrystia oraz kapitularz, w południowym skrzydle umieszczono refektarz, a w zachodnim dormitorium i pomieszczenia dla braci świeckich. XIII-wieczny kapitularz był dość obszernym miejscem zebrań zakonników. W XIV wieku zmniejszono go o połowę, a jednocześnie podwyższono, być może po zniszczeniach spowodowanych podczas powstania walijskiego z 1294 roku.

Stan obecny

   Do czasów współczesny z klasztoru przetrwały jedynie zarysy fundamentów i dolne partie murów. Jednym z ciekawszych detali jest zachowany portal zachodni, niegdyś główne wejście do kościoła klasztornego, oraz zdobione kafle podłogowe. Obszar klasztoru jest udostępniony dla turystów.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego