Historia
Kościół farny św. Mikołaja, który nadał nazwę osadzie St Nicholas, zbudowany został w początkowych latach XIV wieku. W XV stuleciu przechodził jedynie mniejsze modyfikacje związane z wprowadzaniem późnogotyckiego wystroju i detali architektonicznych. W 1803 roku przebudowana miała zostać południowa kaplica. Wiktoriańskie remonty, w tym kolejna przebudowa południowej kaplicy oraz powiększenie o zakrystię, przeprowadzone zostały w latach 1859-1860 i w 1893 roku.
Architektura
W średniowieczu kościół św. Mikołaja składał się z czterech podstawowych elementów, charakterystycznych dla średniej wielkości wiejskich świątyń parafialnych. Był to jednonawowy korpus na planie dość długiego prostokąta, sąsiadujące z nim od wschodu węższe i krótsze prezbiterium, także wzniesione na planie prostokąta, czworoboczna wieża na osi fasady zachodniej oraz kruchta poprzedzająca południowe wejście do nawy. Ponadto po wschodniej stronie kruchty prawdopodobnie mieściła się gotycka kaplica. Całość usytuowana została pośrodku osady, na stosunkowo równym terenie w pobliżu szlaku między Cowbridge a Cardiff.
Wyniosłą wieżę osadzono na pochyłym cokole (ang. batter) zakończonym wydatnym wałkowym gzymsem. W koronie natomiast zwieńczono typowym dla walijskich kościołów blankowanym przedpiersiem, osadzonym na wystających z lica ścian wspornikach. Poza prostymi, czworobocznymi otworami szczelinowymi, oświetliły ją na najwyższej kondygnacji pary wąskich przeźroczy, z których każde zamknięto trójliściem. W przyziemiu wieży umieszczono dostępną od zachodu kruchtę, otwartą na zewnątrz prosto wykonanym, fazowanym portalem. W grubości muru południowo – wschodniego narożnika utworzono spiralną klatkę schodową, nie wysuniętą ryzalitem poza czworobok murów wieży, ale wraz z całą ścianą wschodnią wieży wtopioną w mury nawy.
Od XV wieku oświetlenie nawy (a być może także i prezbiterium) zapewniały duże ostrołuczne okna, zwieńczone okapnikami osadzonymi na rzeźbionych konsolach, podobnych do zastosowanych w kościele Old St Mellons. Wypełniały je kunsztowne trójdzielne maswerki o prześwitach zamykanych pięcioliśćmi i łukami w ośle grzbiety. U schyłku średniowiecza wymieniony został też południowy portal wejściowy do nawy, odtąd o mocno obniżonym ostrołuku, jednolicie profilowany powyżej niskich cokołów. Wejście do kruchty utworzono w postaci ostrołucznej i podwójnie fazowanej arkady, której wewnętrzne fazowanie archiwolty wtopiono w ościeża, a zewnętrzne fazowanie poprowadzono płynnie aż do cokołu.
Wewnątrz nawę od prezbiterium oddzielono ostrołuczną arkadą tęczy o podwójnie fazowanej archiwolcie, opuszczonej na ościeża z pojedynczym fazowaniem. Wieżę z nawą połączyła bardzo podobna arkada z początku XIV wieku. Kolejna profilowana arkada z mocnym ostrołukiem archiwolty osadzonej na wielobocznych impostach, utworzona została we wschodniej części ściany południowej nawy, dlatego najpewniej już w okresie średniowiecza znajdowała się tam kaplica. Wejście na piętra wieży umieszczono dość nietypowo od strony nawy, gdzie portal prowadził do spiralnej klatki schodowej w grubości muru.
Stan obecny
Kościół zachował czasów współczesnych układ otrzymany w XV wieku, lecz częściowo jest on dziś przysłonięty nowożytną zakrystią i dużą kaplicą południową, prawdopodobnie powstałą na miejscu starszej z XIV wieku. Oryginalne okna XIV-wieczne zachowały się na kondygnacji z dzwonami w wieży, natomiast okna XV-wieczne w nawie, choć północne zostały odnowione. Wewnątrz przetrwała średniowieczna chrzcielnica oraz trzy arkady z XIV wieku, łączące wieżę, nawę i kaplicę.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Newman J., The buildings of Wales, Glamorgan, London 1995.
Salter M., The old parish churches of Gwent, Glamorgan & Gower, Malvern 2002.