St Davids – pałac biskupi

Historia

    Założone w drugiej połowie VI wieku jako niewielki klasztorny konwent, St Davids do XI stulecia rozrosło się w bardzo ważne miejsce kultu religijnego i centrum nauki. Wielokrotnie łupione przez grabieżcze najazdy wikingów, dopiero z przybyciem Anglo-Normanów osiągnęło pewną stabilizację. W 1115 roku wyznaczyli oni biskupa (Bernarda) i podjęli próbę ochrony St Davids, budując drewniano – ziemny zamek typu motte and bailey, zastąpionym później kamiennym murem obronnym otaczającym cały katedralny kompleks. Biskupi St Davids byli wówczas nie tylko przywódcami duchowymi, którzy mianowali kapłanów i nadzorowali sprawy kościelne, lecz musieli także rozstrzygać spory i zarządzać rozległymi majątkami. Diecezja przejęła regiony przygraniczne, więc biskup był również lordem marchii (Lord Marcher) odpowiedzialnym za utrzymywanie pokoju i działanie w  razie potrzeby w charakterze dowódcy wojskowego. Lordowie marchii byli zaufanymi sojusznikami angielskiego monarchy i w zamian za ich militarną pomoc otrzymywali nadzwyczajne uprawnienia w swoich regionach. Biskup miał między innymi prawo organizować cotygodniowe i coroczne targi w swoich posiadłościach, z których opłaty były głównym źródłem dochodu diecezji.
    Budowę pałacu rozpoczął w latach 80-tych XIII wieku biskup Tomasz Bek. Z jego inicjatywy wzniesiono narożną kaplicę oraz skrzydło zachodnie i wschodnie, z salą (hall) i komnatami prywatnymi. Wówczas powstała także brama wraz z murem obronnym. Prace na o wiele większą skalę przeprowadził w pierwszej połowie XIV wieku biskup Henry de Gower. Zbudował on budynek wielkiej sali (great hall) w skrzydle południowym oraz całkowicie przebudował dwa starsze skrzydła.
    Prawdopodobnie od czasu śmierci biskupa Gowera w 1347 roku nie prowadzono żadnych większych prac budowlanych, poza naprawami biskupa Adama de Houghtona w latach 1362-1389. Biskupi coraz mniej czasu spędzali w St Davids i w połowie XVI wieku ich główna rezydencja znajdowała się już w Abergwili. W 1536 roku biskup William Barlow rozebrał ołowiane dachy budowli by opłacić wiano swych pięciu córek. Podobno zarobił na tym tak dużo pieniędzy, że ​​ponad dwunastoletni dochód z biskupstwa byłby potrzebny na pokrycie kosztów naprawy. Niestety z powodu rozbiórki pałac popadł w całkowitą ruinę. W 1616 roku biskup Ryszard Milbourne złożył wniosek o zburzenie niektórych budynków i chociaż prace nie zostały wykonane, budynki zostały uznane za nie do naprawy i pozostały w charakterze trwałej ruiny.

Architektura

    Założenie pałacowe po rozbudowie przeprowadzonej w pierwszej połowie XIV wieku przez biskupa Henryka de Gowera, składało się z trzech głównych skrzydeł: po stronie południowej, wschodniej i zachodniej, które wyznaczały obszerny dziedziniec, zamknięty od północy murem obronnym. Wjazd na jego teren prowadził przez północną, czworoboczną wieżę bramną z końca XIII wieku.
    Wschodnie skrzydło pierwotnie powstało pod koniec XIII wieku, jednak biskup Gower dokonał jego gruntownej przebudowy. Oryginalnie składał się ono z prostokątnego w planie budynku z wielką salą po stronie południowej i komnatą prywatną po stronie północnej. Gower zmienił układ tych pomieszczeń i umieścił w nich prywatne apartamenty biskupa. Budynek został zwieńczony arkadami biegnącymi przez całą jego długość oraz ozdobnym krenelażem i narożnymi wieżyczkami. Po stronie południowej dobudowano kuchnię oraz przedsionek z galerią od strony dziedzińca, który był głównym wejściem do budynku i zarazem prowadził do skrzydła południowego. Po stronie północnej w połowie XIV wieku wzniesiono, tuż obok bramy wjazdowej, prostokątny budynek prywatnej kaplicy biskupów. Ostatnim dodatkiem był wybudowany około 1500 roku budynek wschodni, który dołączono prostopadle do skrzydła wschodniego.
    Wzniesione w latach 1327-1347 skrzydło południowe było najwspanialszym i największym w pałacowym kompleksie, służącym funkcjom ceremonialnym, reprezentacyjnym i rozrywkowym. Składało się z prostokątnego w planie, dwukondygnacyjnego budynku oraz wielkiego przedsionka wejściowego od strony dziedzińca. Około 1350 roku dobudowano do niego jeszcze w południowo – zachodniej części niewielki blok latrynowy. Przyziemie budynku podzielone było na sześć pomieszczeń o funkcjach gospodarczych. Na piętrze natomiast znajdowała się wielka sala (great hall) oraz duża komnata w części zachodniej. Podobnie jak skrzydło wschodnie, budynek południowy wieńczyły arkady biegnące przez całą jego długość, ozdobny krenelaż oraz narożne wieżyczki.
    Najmniejsze skrzydło zachodnie było jednopiętrowym, długim i wąskim budynkiem, pełniącym zapewne funkcje gospodarcze. Możliwe iż jego początki sięgały jeszcze XII wieku. Po jego południowej stronie biskup Tomasz Bek pod koniec XIII wieku wzniósł prostokątny w planie budynek Wielkiej Kaplicy z zakrystią.

Stan obecny

    Pałac biskupi w St Davids jest jednym z najcenniejszych zabytków średniowiecznej, nie obronnej, świeckiej architektury, nie tylko w Wielkiej Brytanii, ale i całej Europie. Do dnia dzisiejszego zachował się praktycznie w całości, lecz w formie niezadaszonej trwałej ruiny. Pozostaje pod ochroną rządowej agendy Cadw, która udostępnia go zwiedzającym od 1 marca do 30 czerwca, codziennie w godzinach 9.30-17.00, od 1 lipca do 31 sierpnia codziennie w godzinach 10:00-18:00, od 1 września do 31 października codziennie w godzinach 9.30-17.00 oraz od 1 listopada do 28 lutego od poniedziałku do soboty w godzinach 10.00-16:00 i w niedzielę w godzinach 11:00-16:00.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego