Skenfrith – zamek

Historia

   Zamek został zbudowany w drugiej połowie XI wieku, krótko po normańskiej inwazji na Anglię w 1066 roku. Skenfrith zostało wówczas przyznane przez króla Wilhelma jednemu z jego głównych stronników, Williamowi FitzOsbernowi, earlowi Hereford. Pierwotny budowniczy zamku jest zatem niepewny, był to FitzOsbern albo król Wilhelm. Wiadomo natomiast, iż pierwotnie była to drewniano – ziemna warownia typu motte and bailey, która miała utwierdzić panowanie Anglo-Normanów nad Walijczykami. Wraz z zamkami w Grosmont i Whitecastle,  Skenfrith chronił dolinę rzeki Monnow.
    W 1075 roku syn Williama, Roger de Breteuil, zbuntował się przeciwko królowi, a w 1135 roku miało miejsce powstanie walijskiej ludności. W efekcie król Stefan przeorganizował posiadłości ziemskie w marchii, włączając Skenfrith i jego siostrzane fortyfikacje w Grosmont i Whitecastle, z powrotem pod kontrolę Korony.
   Po okresie pokoju pod rządami Henryka II w latach 60-tych XII wieku, w kolejnym dziesięcioleciu konflikty z Walijczykami wybuchły na nowo. Normańskie rody Mortimer i de Braose zagarniały kolejne ziemie na zachodzie Walii, doprowadzając do odwetowego ataku na pobliski zamek w Abergavenny w 1182 roku. W odpowiedzi król nakazał wzmocnić Skenfrith, na który wydano w 1186 roku 43 funty. Kolejne prace przeprowadzono w 1190 roku.
    W roku 1201 król Jan przekazał trzy zamki (Skenfrith, Grosmont, White) Hubertowi de Burgh. Był on drobnym właścicielem ziemskim, który stał się szambelanem, kiedy jeszcze Jan był księciem, i  gdy Jan odziedziczył tron, stał się potężnym urzędnikiem królewskim. Hubert zaczął ulepszać swoje warownie, ale został schwytany podczas walk we Francji. Podczas gdy był w niewoli, król Jan przekazał trzy zamki Williamowi de Braose, rywalowi Huberta. William co prawda wkrótce popadł w królewską niełaskę i stracił swe ziemie w 1207 roku, ale syn de Braosa, zwany także Williamem, zdołał je odzyskać w trakcie pierwszej wojny baronów.
Po uwolnieniu Hubert został earlem Kent, wszedł w królewskie łaski i zdołał ponownie otrzymać trzy zamki w 1219 roku, za panowania króla Henryka III. Podczas rządów Huberta, Skenfrith został całkowicie przebudowany, stara warownia została zrównana z ziemią, a na jej miejscu zbudowano nowy, murowany w kamieniu zamek.
    Hubert utracił władzę w 1232 roku i został pozbawiony zamków, które zostały przekazane pod dowództwo Walerunda Teutonicusa, królewskiego sługi. Walerund w okresie swojego panowania w  Skenfrith, zbudował nową kaplicę na zamku w 1244 roku  i naprawił dach twierdzy. W 1254 zamek i jego siostrzane warownie zostały przyznane najstarszemu synowi króla Henryka, późniejszemu królowi, Edwardowi.
    Pomimo licznych wojen angielsko – walijskich i okresowego zagrożenia, w trakcie którego wzmacniano pośpiesznie zamek,
Skenfrith nie zostało nigdy zaatakowane. Po inwazji Edwarda I i podboju Walii w latach 1282-1283, militarne znaczenie zamku zmalało i nie przeprowadzano żadnych jego modernizacji. Dopiero walijskie powstanie na początku XV wieku sprawiło, iż  Skenfrith został przygotowany do obrony. Ostatecznie bunt został pokonany po paru latach, a nieużytkowany zamek do XVI wieku popadł w ruinę.

Architektura

   Zamek z początku XIII wieku został zbudowany wzdłuż rzeki Monnow na planie o kształcie nieregularnego czworoboku. Wzniesiony został z czerwonego piaskowca (Old Red Sandstone). Długość wschodniej, najdłuższej kurtyny murów wynosiła 80 metrów, północnej i zachodniej po 60 metrów, a południowej jedynie 40 metrów. Pierwotnie zamek otoczony był fosą, której koryto wyłożono kamieniami i wypełniono wodą z pobliskiej rzeki. Fosa miała 2,7 metra głębokości i 14 metrów szerokości. Wjazd do zamku znajdował się pośrodku północnej kurtyny w dość prostej wieży bramnej z broną i mostem zwodzonym. Po zachodniej stronie dodatkowo znajdowała się furta wodna. Mury obronne zwieńczone były parapetem z krenelażem i przynajmniej na niektórych odcinkach hurdycjami. Naroża wzmocnio cylindrycznymi i półokrągłymi wieżami, a kurtyna zachodnia otrzymała dodatkowo w późnym XIII wieku półokrągłą wieżę, służącą także za latrynę.
    Wewnętrzną zabudowę tworzyło skrzydło przystawione do wschodniej kurtyny muru (hall). Pierwotnie składało się z długiego pomieszczenia na północnym końcu i mniejszej komory na południu. Północna część została podzielona ścianką działową pod koniec XIII wieku. Główna sala znajdowała się na pierwszym piętrze, ponad pomieszczeniem z kominkiem w przyziemiu. Południowy kraniec budynku posiadał zbiornik na wodę. Po przeciwnej stronie wschodniego skrzydła znajdował się prostokątny w planie późnośredniowieczny budynek kuchni, a przy kurtynie północnej być może znajdowała się kaplica.

    Głównym elementem zamku był umieszczony centralnie  na dziedzińcu, cylindryczny donżon, wzniesiony około 1230 roku. Stał on na lekkim, 2 metrowym wzniesieniu ziemi. Posiadał trzy kondygnacje z wejściem prowadzącym po drewnianych schodach wprost na pierwsze piętro. Stamtąd spiralna, kamienna klatka schodowa prowadziła powyżej do prywatnej komnaty, ogrzewanej kominkiem i zaopatrzonej w latrynę. Z zewnątrz klatka schodowa wybrzuszała się lekko z cylindrycznej bryły donżonu. Do gospodarczego przyziemia zapewne dostawało się drabiną poprzez klapę w podłodze. Donżon zwieńczony był hurdycjami.

Stan obecny

    Zamek zachował się do czasów współczesnych w formie trwałej ruiny. Mury obronne przetrwały na prawie całym obwodzie i sięgają obecnie do wysokość 5 metrów. Widoczne są trzy z czterech narożnych wież oraz zachodnia wieża latrynowa. Najcenniejszym elementem jest jednak dość dobrze zachowany cylindryczny donżon. Niestety nie ma już bramy wjazdowej, ani zabudowy wewnętrznej, o których świadczą jedynie relikty fundamentów. Ruiny zamku udostępnione są do zwiedzania.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego