Historia
Kościół św. Jakuba w Rudry został wzniesiony około połowy XIII wieku. Pierwsza pisemna wzmianka o nim pojawiła się w 1295 roku. Przez większość swej historii był on świątynią filialną kościoła św. Barrwga w Bedwas, samodzielność uzyskując dopiero na początku XX wieku. Gruntowną renowację budowli przeprowadzono w 1885 roku, a następnie w 1961 wzmocniono ściany nawy i wieży oraz wymieniono dachówki. W trakcie remontu z XIX wieku przed południowym wejściem do nawy umieszczono kruchtę.
Architektura
Średniowieczny kościół składał się z prostokątnej nawy, węższego i niższego, krótkiego prezbiterium od strony wschodniej oraz z czworobocznej wieży po stronie zachodniej. Ta ostatnia została przykryta dachem siodłowym, charakterystycznym dla południowo – wschodniego regionu Glamorgan. Osobnymi dachami dwuspadowymi, od wschodu podpartymi trójkątnymi szczytami, nakryte zostały nawa i prezbiterium. Cała budowla usytuowana została w dolinie, na stoku lekko opadającym ku strumieniowi po stronie północnej.
Pierwotnie główne wejście do nawy znajdowało się w zachodniej części ściany południowej, później utworzono także prosty zachodni portal w przyziemiu dobudowanej wieży. Funkcjonowało także osobne wejście dla księdza w południowej ścianie prezbiterium. Pierwotne otwory okienne kościoła zapewne były niewielkie, wąskie i rozglifione do wnętrza, mogły być zwieńczone trójliśćmi. W okresie późnego gotyku przynajmniej część z nich otrzymała zamknięcia w ośle grzbiety.
Wnętrze nawy otwarte zostało na wieżę i prezbiterium arkadami. W okresie późnego średniowiecza przed arkadą tęczy znajdować się mogło lektorium o drewnianej konstrukcji, wyposażone w bardzo popularny balkon, czy też górną galerię. Dostęp do niej prawdopodobnie prowadził schodami w grubości północnego muru nawy. W żadnej części kościoła nie zastosowano sklepień, ograniczając się do otwartej więźby dachowej lub drewnianych kolebek.
Stan obecny
Kościół zachował pierwotne mury obwodowe nawy i prezbiterium oraz zachodnią wieżę, lecz większość jego okien została zmodernizowana lub odnowiona w okresie nowożytnym. Wyjątkiem jest dwudzielny otwór z XVI wieku w północnej ścianie nawy, zwieńczony tak zwanymi oślimi grzbietami z wpisanymi trójliśćmi (prawdopodobnie przeniesiony z innego fragmentu kościoła). Oryginalny jest także zamurowany południowy portal w prezbiterium i zachodni portal w przyziemiu wieży. W nawie widoczne są ślady po zamurowanym portalu wiodącym niegdyś na piętro lektorium. Arkada tęczy została przekształcona w XIX wieku, ale oryginalna może być arkada podwieżowa.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Green C.H., Notes on churches in the Diocese of Llandaff, Aberdare 1906.
Newman J., The buildings of Wales, Glamorgan, London 1995.
Salter M., The old parish churches of Gwent, Glamorgan & Gower, Malvern 2002.