Rhuddlan – zamek

Historia

    Strategicznie położone Rhuddlan było już od XI wieku miejscem ścierania walijskich władców Gwynedd i normańskich earlów z przygranicznych marchii. Ci ostatni w 1086 roku z inicjatywy Roberta z Rhuddlan wznieśli na pobliskim wzgórzu Twthill, drewniano – ziemną warownię typu motte and bailey. Konflikt między Walijczykami a Anglo-Normanami trwał przez całe XI i XII stulecie, kończąc się ostatecznie wojną pomiędzy księciem Walii, Llywelynem ap Gruffuddem  a królem Anglii Edwardem I w 1277 roku. Edward najechał północną Walię, wzniósł nową warownię w Flint i ruszył w kierunku Rhuddlan, gdzie we wrześniu 1277 roku rozpoczął budowę zamku. Trzy miesiące później nowo założone miasto i warownia zostały oficjalnie przyznane angielskiej Koronie, po podpisaniu traktatu z Aberconwy między Llywelynem ap Gruffuddem i Edwardem I.
    Prace nad zamkiem rozpoczęły się pod nadzorem mistrza Bertrama z Gaskoni, ale wkrótce budowa została przekazana mistrzowi z Sabaudii, Jakubowi z St George, który kierował nią aż do zakończenia prac w 1282 roku. W trakcie drugiej wojny o niepodległość Walii, która wybuchła w 1282 roku, zamek mógł ucierpieć podczas serii najazdów, jednak nie został zdobyty. Rok później, po jej zakończeniu, podjęto wysiłki w celu poprawy obronności zamku poprzez zapewnienie mu możliwości dostarczania zaopatrzenia z morza. W tym celu rzeka Clwyd została uspławniona na odcinku ponad dwóch mil.
    W 1282 roku na zamku urodziła się Elżbieta, ósma córka Edwarda I, a dwa lata później podpisano na nim Statut z Rhuddlan. Przekazywał on wszystkie ziemie byłych walijskich książąt angielskiej Koronie i wprowadzał na walijskich ziemiach angielskie prawo powszechne. Edward mógł odtąd mianować urzędników królewskich, takich jak szeryfowie, konstablowie i bajlifowie, aby zbierać podatki i egzekwować angielskie prawo. Walijskie prawo praktykowane było odtąd jedynie na szczeblu lokalnym.
    W 1294 zamek został zaatakowany podczas walijskiego powstania Madoga ap Llywelyna, ale nie został zdobyty. Pozostał w rękach Anglików i był jednym z miejsc, w których król Ryszard II zatrzymał się w 1399 roku w drodze do Flint, gdzie został wzięty do niewoli przez rywala, Henryka IV. W 1400 roku zamek został ponownie zaatakowany przez powstańcze siły Owaina Glyndŵra. Tym razem miasto zostało poważnie zniszczone, lecz zamek ponownie przetrwał niezdobyty.
    Na przełomie XV i XVI stulecia stan warowni uległ pogorszeniu, w związku ze zmniejszeniem jego znaczenia strategicznego i administracyjnego. Ponownie obsadzony garnizonem został podczas angielskiej wojny domowej w XVII wieku. Władały nim oddziały rojalistów, wiernych królowi Karolowi I. Po bitwie pod Naseby, zwycięskie siły parlamentarne pod wodzą Thomasa Myttona obległy Rhuddlan w 1646 roku. Dwa lata później, na rozkaz Olivera Cromwella, zamek częściowo zburzono, aby zapobiec jego dalszemu użyciu militarnemu.

Architektura

    Rhuddlan został wzniesiony jako koncentryczna, symetryczna budowla z głównym zamkiem na planie rombu. Jego obronę stanowiły dwie narożne, cylindryczne wieże, po jednej od strony północnej i południowej. Posiadały one cztery kondygnacje i zwieńczone były podobnie jak mury obronne krenelażem. W narożnikach wschodnim i zachodnim wzniesiono bramy, z których każda składała się z dwóch potężnych, cylindrycznych baszt flankujących przejazd. Przy wieży północnej znajdowała się mała, boczna furta. Mury obronne zamku posiadały grubość dochodzącą do 3 metrów i zwieńczone były krenelażem. Każda kurtyna posiadała pośrodku wykusz, a po bokach, tuż przy wieżach, zgrubienia mieszczące latryny. Wewnętrzny dziedziniec zajmowany był przez zabudowę drewniano – szkieletową, która przylegała do wewnętrznych ścian murów obronnych. Znajdowała się w nich wielka sala (hall), kaplica, kuchnia i apartamenty królewskie.
    Podzamcze obwiedzione było zewnętrznym pierścieniem murów obronnych, przedłużonych w kierunku nadbrzeża rzeki Clwyd. Wzmacniało go 9 baszt otwartych od wewnętrznej strony oraz dwie wieże zamknięte umieszczone nad rzeką, po zachodniej stronie. Wjazd zapewniały dwie bramy: miejska (Town Gate) po stronie północnej i klasztorna (Friary Gate) po stronie południowej. Dodatkowa furta wodna znajdowała się po zachodniej stronie i wychodziła zapewne na drewniany nadbrzeżny pomost. Zewnętrzną strefę obrony zapewniała szeroka sucha fosa. Jej zachodnia część dochodziła do rzeki i formowała dok dla łodzi dowożących zaopatrzenie.

Stan obecny

    Zamek zachował się do czasów współczesnych w formie czytelnej trwałej ruiny. Przetrwała większość obwodu murów obronnych zamku głównego oraz praktycznie w całości dwubasztowa brama zachodnia i narożna wieża południowa. Wieża północna i brama wschodnia są niestety mocno zniszczone. Mało także zachowało się z zewnętrznego obwodu obwarowań, z którego obecnie najlepiej zachowanym elementem jest południowa wieża broniąca pierwotnie doku (Wieża Gillota). W pełnej okazałości podziwiać można także zamkową fosę. Zamek udostępniony jest do zwiedzania od 24 marca do 4 listopada w godzinach 10.00 – 17.00.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego