Pistyll – kościół św Beuno

Historia

   Kościół w Pistyll, usytuowany na szlaku pielgrzymkowym z Clynnog do wyspy Bardsey (Ynys Enlil), zbudowany został w XII lub XIII wieku. Poświęcony został on Beuno, opatowi i świętemu żyjącemu w VI wieku, którego głównym ośrodkiem było nieodległe Clynnog Fawr. W XV wieku kościół został powiększony, choć zachował dawną, bardzo prostą formę, zaopatrzoną w nową więźbę dachową.

Architektura

   Kościół usytuowany został na stoku wzniesienia, opadającego po stronie zachodniej i południowej ku jarowi z przepływającym strumieniem, który w niedalekiej odległości na północnym – zachodzie znajdował ujście do morza. Wzniesiony został ze średniej i dużej wielkości nieobrobionych kamieni, ułożonych bez zachowania równych warstw i połączonych zaprawą. Otrzymał formę bardzo prostej budowli salowej na planie prostokąta, przedłużonej ku wschodowi w XV wieku z zachowaniem początkowego kształtu. Wejście do niego pierwotnie znajdowało się w zachodniej części ściany południowej, lecz przeniesione zostało później do elewacji zachodniej. Ponadto ściany przepruto bardzo wąskimi oknami, niektórymi prawie szczelinami, później przekształconymi do formy umieszczanych parami otworów lancetowatych. Pierwotnie ściana północna nie posiadała żadnego otworu, dopiero w XV wieku umieszczono tam tzw. okno trędowatych, służące do podglądania ołtarza przez ludzi niedopuszczanych do środka kościoła. Wnętrze przykryte zostało nad całością budynku pięcioprzęsłową, otwartą więźbą dachową ze sfazowanymi jętkami. Dawniej pokryta była ona strzechą.

Stan obecny

   Kościół w Pistyll to dziś w większości niezmieniony w czasach nowożytnych średniowieczny budynek sakralny, malowniczo usytuowany na stoku wzgórza w pobliżu morskiego wybrzeża. W jego wnętrzu zachowała się XV-wieczna więźba dachowa oraz XI-wieczna chrzcielnica udekorowana anglo-skandynawskim lub celtyckim motywem zdobniczym o przenikających się łukach. Kościół zaliczony został do grupy zabytków architektury o największym znaczeniu, jednym z nielicznych w których zachowały się we wnętrzu średniowieczne polichromie ścienne (wschodnia część ściany północnej), ukazujące między innymi św. Krzysztofa.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of North Wales, Malvern 1993.
Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, Church of St Beuno A Grade I Listed Building in Pistyll, Gwynedd.