Pentre Ifan – grobowiec neolityczny

Historia

   Grobowiec Pentre Ifan został wzniesiony w okresie neolitu, około 4000 – 3500 roku p.n.e., jako miejsce pochówku wczesnorolniczej społeczności. Stopniowe przechodzenie społeczeństwa ze zbieractwa i myślistwa do bardziej osiadłego życia rolniczego zapewne wpłynęło na rozwój poczucia terytorializmu i praw do dziedziczenia, a co za tym idzie chęci oddania hołdu przodkom. Widocznym przejawem tej aspiracji mogły być monumentalne grobowce, służące również do przeprowadzania ceremonii religijnych w ich pobliżu. Użytkowane przez wiele stuleci, możliwe iż były grobowcami rodowymi lub przynależnymi dla konkretnych szczepów. Pentre Ifan prawdopodobnie był budowany w dwóch etapach, wpierw portalowa komora grobowa, a następnie kopiec i fasada wejściowa. W grobowcu nie znaleziono żadnych śladów kości, być może w późniejszym okresie zostały one przeniesione gdzie indziej. Schyłek użytkowania megalitycznych grobowców nastąpił około 2500 roku p.n.e. Podczas nadchodzącej epoki brązu do około 1500 roku p.n.e. w Brytanii większe znaczenie zaczęły zyskiwać inne metody pochówku, między innymi związane z kamiennymi kręgami.

Architektura

   Grobowiec składał się z komory grzebalnej, która pierwotnie była pokryta dużym kopcem kamieni (cairn), tworzącym owalny kształt zbliżony po południowej stronie do klina. Jego długość wynosiła około 36 metrów a szerokość 17 metrów. Większe kamienie wyznaczały krawędzie kopca, a po stronie południowej przestrzeń pomiędzy klinem zapewne służyła do przeprowadzania rytuałów i ceremonii pogrzebowych. Komora grobowa znajdowała się na południowym krańcu kopca, który rozciągał się podłużnie w kierunku północnym.
   Pentre Ifan należał do grupy tzw. grobowców portalowych, gdyż jego f
asada wejściowa została zbudowana z dwóch ułożonych bez użycia zaprawy dużych kamieni, tworzących rodzaj wejścia. Nie zostały one obciosane a jedynie starannie dobrane i dopasowane. Dwa wysokie kamienie ustawione były równolegle do siebie tworząc portal, a nieco niższy umieszczony był pomiędzy nimi pod kątem prostym tworząc w planie kształt zbliżony do litery H. Wolna przestrzeń pomiędzy kamieniem blokującym i portalowymi wypełniana była mniejszymi kamieniami układanymi bez użycia zaprawy. Prawdopodobnie kamień blokujący przewidziany był jako ruchomy, by umożliwiać umieszczanie kolejnych ciał w komorze grobowej. Możliwe także, iż do grobowca na późniejszym etapie dostawano się z boku.
   Sama komora grobowa miała kształt zbliżony do prostokąta, wyznaczonego przez obstawę bocznych kamiennych płyt.  U góry rolę stropu pełnił olbrzymi, długi na ponad 5 metrów i ważący około 16 ton kamień, umieszczony na wysokości około 2,4 metra. Nie wiadomo czy kamień stropowy pierwotnie pokryty był mniejszymi kamieniami kopca (cairn), czy też był on wraz z fasadą wejściową widoczny.

Stan obecny

   Do czasów współczesnych z grobowca przetrwało sześć pionowych kamieni, z których trzy podtrzymują kamień stropowy (capstone). Z pozostałych trzech, dwa kamienie portalowe tworzą wejście, a trzeci, pod kątem, wydaje się je blokować. Niewiele pozostało z materiału, który tworzył kopiec, większość z niego została rozproszona. Dolmen jest obecnie jednym z największych i najlepiej zachowanych na terenie Walii. Znajduje się pod opieką i utrzymywany jest przez agendę rządową Cadw (Walijska Historyczna Agencja Zabytków). Wstęp na jego teren jest bezpłatny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hilling J., Cilgerran Castle, St Dogmaels Abbey, Pentre Ifan Burial Chamber, Carreg Coetan Burial Chamber, Cardiff 2000.

Strona internetowa stone-circles.org.uk, Pentre Ifan Neolithic Chambered Long Barrow / Portal Dolmen.
Strona internetowa wikipedia.org, Pentre Ifan.