Penmynydd – kościół św Gredifaela

Historia

   Pierwszy kościół w Penmynydd mógł być jeszcze budowlą romańską, wspomnianą w źródłach pisanych w rejestrze dochodów z  1291 roku (Norwich Taxation). Na jego miejscu na przełomie XIV i XV wieku wzniesiono nową, gotycką świątynię, powiększoną o kaplicę i kruchtę na początku wieku XV. W XVI stuleciu kościół musiał przechodzić prace naprawcze, w trakcie których między innymi wymieniono poszycie dachowe. Prawdopodobnie wszystkie te prace budowlane i naprawcze związane były z bliskim sąsiedztwem rezydencji Plas Penmynydd, będącej własnością rodu Tudorów, od 1485 roku władców Anglii. Gruntowną nowożytną renowację kościoła przeprowadzono w 1848 roku, w trakcie której wymieniono wyposażenie świątyni. Ostatnie większe naprawy miały miejsce w 1969 roku.

Architektura

   Kościół osiągnął formę typową dla niewielkiej wiejskiej świątyni. Otrzymał jednonawowy korpus na planie prostokąta, sąsiadujący z ulokowanym na wschodzie prezbiterium, założonym także na rzucie prostokąta, nieco węższym i niższym, ale prawie tak samo długim. Układ uzupełniły w XV wieku: niewielka kaplica po północnej stronie nawy oraz kruchta dostawiona przed wejściem do nawy w zachodniej części jej ściany południowej.
   Wnętrze kościoła oświetlały wąskie i wysokie okna zwieńczane trójliściami, jedno i dwudzielne, umieszczane w ścianach północnych i południowych, a także duże okna ostrołuczne, wypełnione maswerkami, umieszczone w ścianie zachodniej nawy oraz wschodniej prezbiterium. Kaplicę północną doświetlało jedynie jedno małe okno umieszczone w murze wschodnim, podobnie jeden mały otwór doświetlał od wschodu kruchtę w której pomieszczono kamienne, boczne siedziska.
   Wewnątrz nawę połączono z prezbiterium ostrołucznie zamkniętą arkadą o profilowanej archiwolcie i prosto sfazowanych impostach. Obie główne części kościoła przykryto drewnianą, otwartą więźbą dachową. W południowym murze prezbiterium osadzono zwieńczone ostrołukami sedilia z przełomu XIV i XV wieku, ponad którymi podwieszono rzeźbioną tarczę herbową Tudorów.

Stan obecny

   Kościół z Penmynydd jest mało znanym a wspaniale zachowanym w swej pierwotnej formie z XIV/XV wieku budynkiem, w murach którego przetrwały prawie wszystkie gotyckie okna oraz portal wejściowy. Co więcej we wnętrzu widoczna jest XVI-wieczna więźba dachowa, oryginalna arkada tęczy oraz sedilia w ścianie prezbiterium. W murach tego ostatniego widoczne są również zdobione w jodełkę (chevron) kamienie, wykorzystane z rozebranego, starszego kościoła romańskiego. W kaplicy północnej mieści się wspaniały alabastrowy nagrobek rycerza Gronw Fychana i jego żony z XIV wieku, prawdopodobnie przeniesiony z rozebranego klasztoru Llanfaes, zaś w nawie ośmioboczna chrzcielnica z przełomu XIV i XV wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of North Wales, Malvern 1993.
Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, Church of St Gredifael A Grade II* Listed Building in Penmynydd, Isle of Anglesey.