Penmaen – zamek

Historia

   W pierwszych latach XII wieku Walia podzielona była na szereg małych, często zwalczających się księstw, rządzonych przez rodowitych walijskich władców, poddanych presji ze strony anglo-normańskich najeźdźców. Zajmowanie przez nich nowych terenów w południowej części Walii nie było skoordynowane w ramach planowanej akcji, lecz poszczególni lordowie z przygranicznych marchii zachęcani byli przez angielskiego króla do rozszerzania swych władztw. W ramach tego procesu  w 1106 roku król Henryk I nakazał Henremu de Beaumont, earlowi Warwick zająć ziemie półwyspu Gower. W szybkiej kampanii earl zajął półwysep i umocnił swą władzę budując kilka drewniano – ziemnych zamków, pośród których był między innymi Penmaen. Został on w bliżej nieznanym okresie XII wieku przynajmniej częściowo zniszczony, prawdopodobnie na skutek ataku Walijczyków. Po odbudowie i wzmocnieniu wieży bramnej funkcjonował do początku XIII wieku, kiedy to prawdopodobnie zniszczony został w trakcie walk Rhysa Gryga ap Rhysa z Anglo-Normanami w 1217 roku.

Architektura

   Niewielki zamek, a właściwie gródek wzniesiony został na cyplu wzniesienia opadającego z trzech stron stromymi stokami do wód zatoki Three Cliffs Bay. Jego obwarowania składały się z owalnego w planie ziemnego obwodu o wymiarach około 34 x 26 metrów, zwieńczonego zapewne palisadą lub częstokołem. Od zachodu, czyli od jedynej strony z której możliwe było poprowadzenie drogi dojazdowej do gródka, odcięto się przekopując suchą fosę, która zabezpieczyła gródek także od północy i południa. Na straży wjazdu początkowo stała drewniana wieża bramna o długości boków wynoszącej około 6 metrów, której rdzeniem było sześć masywnych słupów. Po spaleniu odbudowano ją, przy jednoczesnym zwężeniu przejazdu bramnego i umocnieniu dolnej części bramy i czoła obwarowań kamieniami. Wewnątrz obwodu obwarowań oprócz zabudowań drewnianych znajdował się co najmniej jeden budynek o wymiarach 12,5 x 5 metrów, wzniesiony na podmurówce z układanych bez użycia zaprawy kamieni, usytuowany w południowej części dziedzińca. Jego narożniki były lekko zaokrąglone, a górne partie najpewniej konstrukcji drewnianej.

Stan obecny

   Gródek zachował się do dnia dzisiejszego jedynie w postaci czytelnych obwałowań ziemnych i przekopu. Całość porośnięta jest trawami i krzakami, nie widać więc żadnych reliktów murowanych. Wstęp na teren Penmaen jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The castles of Gwent, Glamorgan & Gower, Malvern 2002.

Williams D., Gower. A Guide to Ancient and Historic Monuments of the Gower Peninsula, Cardiff 1998.
Strona internetowa coflein.gov.uk, Castle Tower, Penmaen; Penmaen Burrows Ringwork.