Historia
Kościół św. Małgorzaty został wzniesiony prawdopodobnie w XIII wieku, kiedy to powstała nawa, w średniowieczu nie pełniąca funkcji parafialnej. W XIV stuleciu dobudowano prezbiterium, a być może w XV kruchtę. Pod koniec XVI wieku lub na początku XVII stulecia zbudowana została zachodnia wieża. W drugiej połowie XVII wieku kościół, być może przesadnie, opisywano jako znajdujący się w bardzo złym stanie. Do 1720 roku musiały zostać przeprowadzone naprawy, gdyż wówczas pojawiły się informacje o dobrym stanie budowli. W 1869 roku przeprowadzono gruntowny wiktoriański remont świątyni pod nadzorem architekta Johna Pricharda, w trakcie którego między innymi dobudowano zakrystię, wymieniono okna w nawie i łuk tęczowy w prezbiterium.
Architektura
Kościół pierwotnie składał się z trójprzęsłowej nawy na planie prostokąta, do której w XIV wieku dobudowano węższe dwuprzęsłowe prezbiterium, także utworzone na planie prostokąta. Cechą charakterystyczną prezbiterium były dwa niewielkie ryzality, dobudowane w XV wieku do zachodniej części ściany północnej i południowej, podobne do stosowanych w wielu kościołach hrabstwa Pembrokeshire. Prawdopodobnie także wtedy wzniesiona została kruchta przed południowym wejściem do nawy. Przy budowie kościoła wykorzystywane były nieregularne fragmenty wapienia oraz ciosy czerwonawego piaskowca, z których tworzono detal architektoniczny.
Pierwotnie budowlę oświetlały bardzo wąskie i stosunkowo wysokie, rozglifione do wnętrza okna, z których część została zastąpiona większymi w XIV i XV wieku. Wyróżniało się dwudzielne wschodnie okno prezbiterium, oświetlające ołtarz główny. Uformowano je z dwóch wysokich otworów, zamkniętych trójliśćmi wpisanymi w tak zwane ośle grzbiety, ponad którymi umieszczono jeszcze profilowany uskokiem czwórliść. W ścianie południowej i północnej prezbiterium umieszczono prostsze okna jednodzielne, nietypowo dla XIV i XV wieku zamknięte zaokrąglonymi archiwoltami.
Wnętrze kościoła w średniowieczu prawdopodobnie przykryte było otwartą więźbą dachową. Skromne wyposażenie stanowiła kamienna kropielnica, osadzona przy wejściu do nawy, złożona z ostrołucznie zamkniętej wnęki i prostej kwadratowej misy. W północnej części ściany wschodniej prezbiterium umieszczona była równie prosta wnęka z ostrołucznym zamknięciem, pełniąca rolę szafki na kościelne precjoza. W bliżej nieznanym miejscu stała natomiast siedmiokątna chrzcielnica, złożona z wapiennej misy o muszelkowej formie i cylindrycznego trzonu.
Stan obecny
Dzisiejszy kościół jest większy od średniowiecznej budowli o wieżę zachodnią i zakrystię przy prezbiterium, która zastąpiła XV-wieczny ryzalit. Kruchta od strony południowej jest albo XIX-wieczna, albo gruntownie odnowionym późnośredniowiecznym przedsionkiem. Okna w nawie zostały przesadnie powiększone w trakcie wiktoriańskiego remontu. Wymieniony został wówczas także portal wejściowy. Proste oryginalne otwory znajdują się w północnej i południowej ścianie prezbiterium, zaś we wschodniej ścianie widoczne jest bardziej okazałe okno z końca XIV lub początku XV wieku. Wewnątrz powiększona miała zostać arkada tęczy, natomiast więźba dachowa wymieniona. Spośród średniowiecznego wyposażenia i detalu wnętrza zachowała się tylko XIV-wieczna chrzcielnica, kropielnica i wnęka ścienna w prezbiterium.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Lloyd T., Orbach J., Scourfield R., The buildings of Wales. Carmarthenshire and Ceredigion, London 2006.
Ludlow N., Carmarthenshire Churches, Church Reports, Llandeilo 2000.
Ludlow N., Carmarthenshire Churches, An Overview of the Churches in Carmarthenshire, Llandeilo 2000.
Salter M., The old parish churches of South-West Wales, Malvern 2003.
The Royal Commission on The Ancient and Historical Monuments and Constructions in Wales and Monmouthshire. An Inventory of the Ancient and Historical Monuments in Wales and Monmouthshire, V County of Carmarthen, London 1917.