Historia
Kaplica św. Deniola została wzniesiona prawdopodobnie w późnych latach XV wieku lub na początku XVI stulecia, na obszarze niewielkiego klasztoru sięgającego początkami VI stulecia. Według tradycji, po zaniknięciu klasztoru celtyckiego, miejsce to zajęła grupa mniszek z Aconbury w hrabstwie Herefordshire. Ich klasztor miał zostać rozwiązany przez Henryka VIII w 1534 roku, a zabudowania stały się rezydencją proboszczów miejscowego kościoła parafialnego. Kaplica z czasem popadła w ruinę. Wraz z sąsiednimi pomieszczeniami została przed 1870 rokiem przekształcona w paprociarnię przez ówczesnego właściciela ziemskiego, ale z czasem ponownie popadła w ruinę.
Architektura
Kaplica, czy też budowla utożsamiana z kaplicą, wzniesiona została na płaskim fragmencie terenu w obrębie stoku rozległego wzgórza. Była prostą i niewielką salową konstrukcją na planie orientowanego względem stron świata prostokąta o wymiarach około 8 x 14 metrów, zbudowaną z wapiennego gruzu i przykrytą dwuspadowym dachem ponad dwoma kondygnacjami. Dach, wykonany z dachówki lub łupku oraz drewnianej więźby, osadzony był na dwóch trójkątnych, pozbawionych dekoracji szczytach krótszych boków budowli.
Oświetlenie budynku promieniami słonecznymi zapewniały średniej wielkości ostrołuczne i czworoboczne okna. Największe z nich znajdowało się na osi ściany wschodniej, gdzie częściowo wchodziło archiwoltą w partię szczytu. Pierwotnie mogło być wypełnione dwudzielnym maswerkiem, ale ościeże wykonano w prosty sposób, bez ciosanego kamienia, z tego samego materiału budowlanego co ściany. Pojedyncze, rozglifione do środka otwory szczelinowe przepruto w górnych partiach obu szczytów, gdzie zapewne doświetlały poddasze budynku.
Wewnątrz mieściła się nieduża krypta na dolnym poziomie oraz właściwe pomieszczenie sakralne na górnej kondygnacji. Przyziemie – kryptę tworzyły dwa wąskie pomieszczenia zwieńczone sklepieniem kolebkowym. Wchodziło się do nich przez ostrołuczny portal w ścianie południowej. Na pierwsze piętro przechodziło się natomiast po kamiennych schodach przez wysokie, ostrołuczne wejście w zachodniej ścianie szczytowej. Układ przestrzenny wnętrza, pomimo orientacji budynku i dużego osiowego okna wschodniego, wskazywałby raczej na świeckie przeznaczenie budynku z aulą ponad gospodarczym przyziemiem.
Stan obecny
Kaplica została przebudowana w okresie nowożytnym na paprociarnię, przez co przekształceniu między innymi uległa część z jej okien. Obecnie jest niezadaszoną trwałą ruiną. Ciosany kamień został w dużej części rozgrabiony, ale pozostałości budynku są zasadniczo nienaruszone. Z kaplicą sąsiadują pozostałości zabudowań nowożytnych.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Murphy F., Page M., Later medieval and early post-medieval threat related assessment work: monasteries, [b.m.w.] 2012.
The Royal Commission on The Ancient and Historical Monuments and Constructions in Wales and Monmouthshire. An Inventory of the Ancient and Historical Monuments in Wales and Monmouthshire, VII County of Pembroke, London 1925.