Ogmore – zamek

Historia

    W drugiej połowie XI wieku nowy angielski król Wilhelm I Zdobywca nie angażował się bezpośrednio w podbój walijskich ziem. Zadanie ekspansji pozostawił lordom marchii, przygranicznych jednostek terytorialnych o szerokiej autonomii. Ich władcy zachęcani  byli do przejmowania walijskich ziem i budowy zamków które zabezpieczały ich postępy. Chociaż osobiście nadal podlegali władzy króla, w zasadzie byli samorządni w podbitych krajach. Około 1089 roku jeden z nich, Robert Fitzhamon, baron Gloucester, zaatakował walijskie królestwo Morgannwg w południowej Walii. Wyruszył wzdłuż wybrzeża, zbudował zamek Newport, a następnie udał się na zachód, by podbić Vale of Glamorgan, gdzie założył swoją główną siedzibę w Cardiff. Jeszcze przed 1106 rokiem posunął się dalej na zachód do rzeki Ogmore. Ta naturalna bariera stała się tymczasową granicą pomiędzy rdzennymi Walijczykami a Normanami, a Robert i jego towarzysze zbudowali trzy zamki, aby zabezpieczyć podbite tereny: Newcastle wzniesiony przez samego Roberta, Coity wzniesiony przez Payna de Turberville i Ogmore, który został zbudowany przez Williama de Londres.
    William de Londres otrzymał ziemie wokół Ogmore od Roberta Fitzhamona i zbudował na początku XII wieku drewniano – ziemny obwód obronny (ringwork). W 1116 roku nowa warownia została zaatakowana przez Walijczyków i rzekomo obroniona tylko dzięki wysiłkom służącego (butler) Williama, który następnie został sir Arnoldem Butlerem. Atak ten skłonił Williama, a następnie jego syna Maurycego do przebudowy zamku na obiekt murowany.
    Gdy Anglo-Normanowie zepchnęli Walijczyków w swych podbojach dalej na zachód, strategiczne znaczenie zamku zmalało. Pod koniec XIII wieku, kiedy to Edward I ostatecznie ukończył podbój Walii, militarna rola zamku dobiegła końca, chociaż nadal służył jako ośrodek administracji i wymiaru sprawiedliwości. Zamek pozostał w rękach rodu Londres do 1298 roku, kiedy to ich potomkini, Maud de Chaworth, poślubiła Henryka z Lancaster. Odtąd zamek został włączony do Księstwa Lancaster, a następnie w związku z tym iż  w 1399 roku Henryk Bolingbroke przejął tron (jako Henryk IV) stał się własnością Korony.
    Na początku XV wieku Ogmore odniósł zniszczenia
podczas walijskiego powstania Owaina Glyndŵra, lecz został szybko naprawiony. W 1454 roku na podzamczu wzniesiono nowy budynek sądu, który był używany do początku XIX wieku. Sam zamek musiał być opuszczony wcześniej, jako że na rycinach z końca XVIII wieku przedstawiany jest już jako ruina.

Architektura

    Zamek został wzniesiony na planie wieloboku o kształcie zbliżonym do owalu i wymiarach około 50 metrów długości i 35 metrów szerokości. W czasach Maurycego de Londres, czyli w latach 20-tych XII wieku, ukończony został czworoboczny donżon po stronie zachodniej obwodu, jeden z najstarszych na terenie Glamorgan. Posiadał on trzy kondygnacje i ponad 12 metrów wysokości. Pierwsze piętro zawierało wielką salę, podzieloną na dwie komory drewnianą ścianką działową, północną z kominkiem, zaś południową oświetloną dwoma oknami. Schody prowadziły z holu na późniejsze wyższe piętro, które służyło jako mieszkanie dla pana zamku i jego rodziny, a klapa z drabiną prowadziła w dół do przyziemia. Drugie piętro także ogrzewane było kominkiem. Pierwotne wejście do donżonu zapewne znajdowało się na wysokości piętra i prowadziło przez zewnętrzną konstrukcję, jednak w XIII wieku przebito portal wejściowy wprost do przyziemia. Na początku XIII wieku donżon podwyższono o dodatkowe (opisane wcześniej drugie) piętro. Został on także wyposażony w wieżyczkę latrynową w północno – zachodnim narożniku.
    Na dziedzińcu naprzeciwko donżonu, po wschodniej stronie, znajdował się budynek  o XII-wiecznej metryce. Pozostała z niego tylko piwnica i schody prowadzące do sklepionego przejścia. Nie wiadomo jakie było jego pierwotne przeznaczenie, w czasach nowożytnych na jego miejscu wzniesiono piec do wypalania wapnia.
    Na początku XIII wieku wymieniono drewniano – ziemny obwód obronny zamku na kamienny mur, a po zachodniej stronie, tuż obok donżonu wzniesiono niewielki czworoboczny budynek bramny. Miał on wnękę w ścianie bocznej, przypuszczalnie dla odźwiernego. Komnata nad przejazdem bramnym osiągalna była z donżonu i z przejścia wzdłuż muru obronnego. W północnej części dziedzińca od XIII wieku znajdował się prostokątny w planie budynek, mieszczący prawdopodobnie wielką salę (great hall), a po południowej stronie mniejszy prostokątny budynek mieszczący kuchnię. Całość zamku otoczona była fosą.
   
Przedzamcze rozpościerało się po zachodniej stronie zamku, posiadało obwarowania drewniano – ziemne i zabezpieczone było fosą. W północno – zachodniej części znajdował się prostokątny w planie budynek, datowany na XIII wiek i przebudowany w połowie XV stulecia. Mieścił się w nim sąd. Obok znajdował się piec do wypalania wapnia.

Stan obecny

    Zamek znajduje się w stanie słabo zachowanej, lecz mimo wszystko dość czytelnej ruiny. Przetrwała zachodnia ściana donżonu, część wieżyczki latrynowej, fragmenty muru obronnego, fundamenty budynków i fosa zamkowa. Na przedzamczu w dobrym stanie zachował się budynek sądu z XIII/XV wieku. Zamek udostępniony jest za darmo do zwiedzania w terminie od 1 kwietnia 2018 do 31 marca 2019, codziennie w godzinach 10.00 – 16.00.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego