Nant Peris – kościół św Perisa

Historia

   Kościół w Nant Peris (pierwotnie zwanym Llanberis) zbudowany został w XIII lub XIV wieku jako skromna i nieduża budowla, wystarczająca dla małej osady górzystego regionu północnej Walii. W XV lub XVI wieku został on powiększony przez dobudowanie dwóch bocznych kaplic o charakterze pseudotranseptu, zaś na początku XVII wieku dodatkowo powiększony o nową część wschodnią. Gruntowną renowację wiktoriańską łącznie z dobudowaniem kruchty przeprowadził Henry Kennedy w 1848 roku.

Architektura

   Pierwotny kościół był bardzo prostą budowlą salową wzniesioną z nieobrobionego, łączonego zaprawą, miejscowego kamienia na planie wydłużonego prostokąta. Prezbiterium nie zostało wydzielone zewnętrznie z bryły, jedynie wewnątrz mogło być ewentualnie odgrodzone przegrodą lektorium. Oświetlenie zapewniać musiały raczej nieduże okna, przypuszczalnie wąskie, zwieńczone ostrołucznie lub trójliściami.
   Pod koniec średniowiecza niewielka świątynia powiększona została od północy i południa na wysokości prezbiterialnej części kościoła o zbliżone do siebie wielkością kaplice. Przykryto je osobnymi dachami dwuspadowymi opartymi na trójkątnie zwieńczonych ścianach szczytowych. Pojedynczym dachem dwuspadowym przykryty był również korpus kościoła.
   Najpewniej w trakcie rozbudowy z XV/XVI wieku wymieniono dużą część okien, zastąpionych w korpusie większymi, opracowanymi w stylistyce późnogotyckiej (przypuszczalnie były osadzone w czworobocznych ościeżach, wypełnione maswerkami z popularnymi wówczas pięcioliściami i łukami w ośle grzbiety, okna transeptu były większe, zamknięte ostrołucznie). Wewnątrz zarówno korpus jak i kaplice przykryto otwartą więźbą dachową (arch-braced roof).

Stan obecny

   Bryła kościoła posiada dziś układ otrzymany na skutek XVII-wiecznej przebudowy, która utworzyła bardzo nietypowe zestawienie z wąską częścią zachodnią i trzy razy szerszą wschodnią częścią kościoła. Niestety wszystkie okna i portale wymienione zostały w trakcie XIX-wiecznej renowacji, choć neogotyckie maswerki i ościerza zgrabnie naśladują oryginalne formy późnogotyckie, łącznie z okapnikami osadzonymi na rzeźbionych konsolach. W najstarszej części kościoła zachowała się więźba dachowa z XV wieku, późnogotyckie elementy dawnego lektorium przetrwały także w znajdującej się w nawie przegrodzie.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of North Wales, Malvern 1993.
Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, Church of St Peris A Grade II* Listed Building in Llanberis, Gwynedd.