Montgomery – zamek

Historia

   Pierwszy zamek w Montgomery został wzniesiony w latach 1071-1074 w pobliżu dawnego rzymskiego fortu i kontrolował ten sam bród przez rzekę Severn, co jego wcześniejszy rzymski odpowiednik. Został on zbudowany przez Rogera de Montgomery, earla Shrewsbury, pochodzącego z Montgomery w Normandii, którego nazwisko dało nazwę późniejszemu walijskiemu miastu i zamkowi. Warownia którą zbudował Roger, stała się znana jako Hen Domen i był budowlą drewniano – ziemną typu motte and bailey, położoną nieco bardziej na północ niż późniejszy zamek. Po śmierci Rogera w 1094 roku Hen Domen przeszedł w ręce jego potomków, a następnie stał się własnością królewską i został podarowany Baldwinowi de Boulers, którego dziedzice utrzymywali go aż do XIII wieku. W 1214 roku został zdobyty przez walijskie siły pod wodzą Llywelyna ap Iorwertha, a następnie spalony. Drewniana warownia została jednak odbudowana i pozostawała w użyciu do około 1300 roku.
   Kamienny zamek Montgomery zaczął być budowany w 1223 roku z inicjatywy króla angielskiego Henryka III. Architektem nowej warowni był Hubert de Burgh, który również nadzorował budowę zamków w Skenfrith, Grosmont i Whitecastle. Prace nad zamkiem górnym trwały do 1228 roku i jedynie na krótko zostały przerwane w tamtym roku nieudanym atakiem księcia Llywelyna ap Iorwertha. W kolejnym etapie do zamku dodano przedzamcze środkowe i dolne. Warownia została ponownie zaatakowana w 1233 roku, co spowodowało uszkodzenie wieży studziennej, która następnie musiała zostać naprawiona i ponownie zadaszona.
   W połowie XIII wieku trwał konflikt między Anglią i Walijczykami pod wodzą Llywelyna ap Gruffudda. Henryk III spotkał się z walijskim księciem w zamku Montgomery w 1267 roku i oficjalnie uznał go za księcia Walii, jednak po śmierci Henryka relacje między Gruffuddem a nowym królem Anglii, Edwardem I, uległy pogorszeniu. Pierwsza wojna o niepodległość Walii, która wybuchła w 1276 roku zakończyła się pokonaniem Gruffudda i angielską kontrolą nad całą wschodnią Walią. W następnych latach Edward I nakazał rozbudowę zamku, w tym budowę nowej wielkiej sali wraz z budynkami pomocniczymi i remont murów zamku. Ponadto w latach 1279-1280 nakazał przebudowanie murów miejskich na murowane i wzmocnienie ich  basztami. Po wybuchu drugiej wojny o niepodległość Walii w 1282 roku, Montgomery odegrało kluczową rolę, jako punkt zborny jednej z trzech angielskich armii. Po 1295 roku i ostatecznej klęsce walijskiej, zamek stracił na znaczeniu strategicznym i służył bardziej za więzienie niż twierdze.
   W 1330 roku zamek otrzymał Roger Mortimer, earl March, ale jego upadek jeszcze w tym samym roku spowodował powrót warowni do Korony. Montgomery pozostał w rękach królewskich przez następne dwadzieścia dziewięć lat, ale z powodu stabilnej sytuacji w Walii, był coraz bardziej zaniedbany. Powrócił do Mortimerów w 1359 roku i był jeszcze wystarczająco silny, aby oprzeć się atakowi Walijczyków Owaina Glyndŵra w 1402 roku. W odróżnieniu od zamku, miasto zostało zdobyte i złupione.
   Na początku XVI wieku zamek Montgomery był w złym stanie, ale w 1534 roku Rowland Lee uczynił go jednym z kluczowych centrów administracyjnych i rozpoczął modernizację wewnętrznych budynków, a na początku XVII wieku Sir Edward Herbert rozpoczął budowę drewnianego dworu na terenie przedzamcza
. Położenie zamku na uboczu działań angielskiej wojny domowej oznaczało, że nie brał udziału w walkach przez pierwsze kilka lat wojny. Jednak po decydującej klęsce rojalistów w bitwie pod Marston Moor w 1644 roku, siły parlamentarne rozpoczęły ofensywę na walijskie pogranicze. Ówczesny właściciel, Lord Herbert, na wiadomość o zbliżaniu się przeciwnika poddał zamek. Utrata Montgomery ograniczała ruchy rojalistów w środkowej Walii, w związku z czym ich duża armia została zebrana, by odbić warownię i miasto. Podobnie Parlament nie chciał stracić ważnego punktu, w związku z czym dwie armie spotkały się w bitwie pod Montgomery 18 września 1644 roku. W jej efekcie siły królewskie zostały pokonane. Sir Edward Herbert zmarł w 1648 roku, a jako że jego spadkobierca był aktywnym rojalistą, zamek został z nakazu Parlamentu rozebrany by uniemożliwić jego przyszłe wojskowe wykorzystanie.

Architektura

   Zamek Montgomery  składał się z zamku górnego i dwóch przedzamczy, które możemy uznać za zamek średni i dolny. Zamek górny został zbudowany na skalnym cyplu, chronionym od strony północnej, wschodniej i zachodniej stromymi skarpami. Wewnętrzny dziedziniec otoczony był murem obronnym z bramą wjazdową od strony południowej. Składała się ona z dwóch potężnych baszt o kształcie podkowy, flankujących przejazd pomiędzy nimi. Każda z baszt posiadała w przyziemiu czworoboczne pomieszczenie, które pierwotnie nie było dostępne od strony przejazdu, dopiero później do pomieszczenia zachodniego, które być może służyło za więzienie, przebito drzwi. Przed bramą umieszczono most zwodzony ponad wykutą w skale suchą fosą, a samego przejazdu broniła brona i dwoje wrót. Od strony dziedzińca zespół bramny posiadał drewniane schody prowadzące do wyższych pięter i wysuniętej kaplicy o konstrukcji drewnianej lub szkieletowej. Głównym elementem zamku górnego była wieża po stronie zachodniej, wzniesiona na planie wydłużonej podkowy. Mieściła ona w sobie studnię i z powodu błędów konstrukcyjnych została całkowicie przebudowana w XIV wieku. Oprócz tego na dziedzińcu znajdował się budynek kuchni i warzelnia.
   W połowie XIII wieku zamek średni przebudowano na murowany. Otrzymał on dwubasztową bramę od strony południowej, podobną do tej z zamku górnego, lecz nieco mniejszą. Zamek średni od strony wschodniej bronił mur zaopatrzony w rodzaj baszt łupinowych ze zwieńczeniami w formie drewnianych platform, a od strony południowej i zachodniej chroniony był przez mur obronny za którym znajdował się zamek dolny.

Stan obecny

   Zamek przetrwał w postaci słabo zachowanej ruiny. Widoczne są głównie niskie fragmenty murów zamku średniego i górnego, jedna ze ścian baszty bramnej i fragmenty wieży podkowiastej zamku górnego. Zabytek udostępniony jest do zwiedzania za darmo, od 1 kwietnia do 30 czerwca, codziennie w godzinach 10:00-18:00 i od 1 lipca do 15 września, codziennie w godzinach 10:00-21:00.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kenyon J., The medieval castles of Wales, Cardiff 2010.
Strona internetowa castlesfortsbattles.co.uk, Montgomery castle.