Monmouth – most Monnow

Historia

    Pierwszy, drewniany most na rzece Monnow w Monmouth został zbudowany w połowie XII wieku. Możliwe iż został on uszkodzony w trakcie bitwy z 1233 roku pomiędzy zwolennikami króla Henryka III a Ryszardem Marshalem, earlem Pembroke, choć dokładna lokalizacja bitwy pozostaje do dzisiaj obiektem sporów. Murowany, kamienny most został wzniesiony na miejscu wcześniejszego w drugiej połowie XIII wieku, czasem za jego początek przyjmuje się nie potwierdzony źródłowo rok 1272. Wieża bramna została wzniesiona na moście pod koniec XIII lub na początku XIV wieku, a jej machikuły zostały dobudowane w dalszym okresie XIV stulecia. Militarna rola mostu często była kwestionowana przez historyków z powodu jego oddalenia od miejskich murów obronnych, czy możliwości przekroczenia rzeki w nieodległych miejscach, jednak wydaje się, że jego rola obronna nie była doceniana, a fakt budowy dodatkowych urządzeń obronnych w postaci brony czy machikułów, wskazuje, iż liczono się z jego wykorzystaniem w trakcie walk. Oprócz roli obronnej, most z wieżą stanowił barierę umożliwiającą pobieranie opłat od uczestników targu odbywającego się w mieście. Opłaty te zostały zatwierdzone w dokumentach (patent rolls) z 1297 i 1315 roku.
    Miasto i zamek Monmouth nie zostały zaatakowane podczas buntu Owaina Glyndŵra w latach 1400-1415, chociaż pobliskie Abergavenny i Grosmont zostały zniszczone. Niepokoje tego okresu miały negatywny wpływ na rozwój miasta, lecz most kontynuował swą funkcję jako punkt poboru opłat. W trakcie angielskiej wojny domowej miasto kilkakrotnie zmieniało właściciela, a w 1645 roku most został obsadzony przez rojalistów z zamku Raglan w czasie nieudanej próby odzyskania miasta.
    W XVIII wieku most i wieża wymagały remontu, po przeprowadzeniu którego wieża została przekształcona w dwukondygnacyjny budynek mieszkalny z licznymi wystającymi, drewnianymi dobudówkami, który powierzono stróżowi odpowiedzialnemu za dalsze naprawy i utrzymanie. Handel nadal miał kluczowe znaczenie dla mostu, odnotowano w źródłach, że w tylko jedyną sobotę na początku XVIII wieku przez most przeszło “500 koni, z których każdy niósł pięć buszli zboża”.
    Na początku XIX wieku budynek mieszkalny na moście przestał funkcjonować, drewniane przybudówki zostały rozebrane, a most został poszerzony w celu udrożnienia ruchu. W 1832  roku został zrekonstruowany dach i niedługo później dodano mniejsze przejście dla pieszych. W 1845 roku ostatnią znaczącą zmianą było dodanie drugiego przejścia dla pieszych w wieży bramnej. Od 1889 do 1902 roku przeprowadzono szeroko zakrojony program konserwacji mostu i bramy, lecz rosnąca liczba zmotoryzowanych pojazdów doprowadziła do wzrostu liczby kolizji i zatorów przy bramie. Plany zamknięcia mostu Monnow dla pojazdów i budowy nowego mostu w pobliżu były wielokrotnie przekładane. Dopiero na początku 2004 roku został otwarty nowy most, a stary został wyłączony z ruchu kołowego.

Architektura

    Most został zbudowany z siedmiu rodzajów kamieni, lecz w przeważającej części z czerwonego piaskowca. Składa się z trzech łuków stojących na filarach, których spodnia część jest użebrowana w celu wzmocnienia. Długość mostu wynosi 34.8 metra, szerokość 7.3 metra, a wieża bramna wznosi się na wysokość 11 metrów. Wieża ma kształt eliptyczny. Jej zachodnia i wschodnia elewacja wykazuje znaczne różnice. Od strony zachodniej umieszczono machikuły, wschodnia część (od strony miasta) posiada natomiast pojedyncze okno ponad przejazdem i prawdopodobnie została bardziej zmieniona na przestrzeni dziejów. Także dwa boczne przejścia dla pieszych są dodatkami nowożytnymi. Dodatkowym zabezpieczeniem przejazdu była brona. Wewnątrz wieża posiadała jedno pomieszczenie i latrynę umieszczoną w bocznym wykuszu. Pierwotny dostęp do środka odbywał się za pomocą kamiennej, spiralnej klatki schodowej. Pomieszczenie w wieży ma 10 metrów długości i 3 metry szerokości oraz strych. Średniowieczne zwieńczenie wieży składało się z parapetu z krenelażem i chodnika dla obrońców.

Stan obecny

    Most w Monmouth jest jednym z dwóch obronnych mostów zachowanych w Wielkiej Brytanii i zabytkiem cennym także w skali europejskiej. W 1996 roku został włączony do listy mostów Światowego Dziedzictwa przez organ doradczy UNESCO, Międzynarodową Radę Zabytków i Miejsc, jako most o “wyjątkowej uniwersalnej wartości” i “znaczącym etapie w inżynierii mostów lub rozwoju technologicznym”.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego