Historia
Kościół św. Michała w Michaelchurch on Arrow zbudowany został w XIII wieku. W okresie późnego gotyku ta wiejska świątynia, leżąca na uboczu głównych szlaków, nie została poddana żadnym większym przekształceniom, a posiadając wszystkie najważniejsze elementy sakralnej budowli (nawa, prezbiterium, wieża) nie była powiększana. Jedynie na przełomie XV i XVI wieku wymienione zostało wyposażenie, ze wstawioną przegrodą lektorium na czele. Przekształcenia przyniosła natomiast nowożytna renowacja z 1869 roku, w trakcie której wymieniono większość okien oraz dostawiono zakrystię i kruchtę.
Architektura
Kościół zbudowany został po zachodniej stronie strumienia, na fragmencie w miarę równego terenu w obrębie rozległej doliny. W średniowieczu składał się z prostokątnej w planie pojedynczej nawy, węższego, niższego i krótszego prezbiterium po stronie wschodniej i wyjątkowo masywnej wieży po stronie zachodniej, posiadającej taką samą szerokość co nawa. Prezbiterium zamknięto ścianą prostą. Zarówno prezbiterium jak i nawę przykryto osobnymi dachami dwuspadowymi, nie wiadomo natomiast jak oryginalnie zwieńczona była wieża. Całość została zorientowana tylko w przybliżeniu, z bardzo dużym odchyleniem części prezbiterialnej ku północy.
Wnętrze kościoła pierwotnie oświetlały wąskie i wysokie okna, pojedyncze i zgrupowane w pary, przypuszczalnie zamknięte ostrołukowo lub lancetowato, albo ewentualnie trójliśćmi. Bardzo nietypowym rozwiązaniem było pozbawienie okna ściany wschodniej prezbiterium, które zwyczajowo należały w kościołach do największych i najbardziej ozdobnych, jako że oświetlały główny ołtarz. W Michaelchurch prezbiterium doświetlono jedynie od północy i południa. Podobnie okna umieszczono w nawie (na terenie Walii rzadko kiedy przestrzegano zasady z innych części Europy, by pozostawiać północne mury bez okien). Surowy, obronny wygląd miała wieża, której mury przepruto prostymi szczelinami i bardzo wąskimi oknami lancetowatymi.
Wewnątrz wieżę otwarto na nawę dużym portalem o dwuspadowym zamknięciu, natomiast prezbiterium od nawy oddzielono popularnym pod koniec średniowiecza w kościołach farnych Walii i Anglii drewnianym lektorium. Jego środkowe przejście zwieńczono łukiem w ośli grzbiet, po bokach zaś umieszczono po cztery przeźrocza, podobnie jak przejście, wypełnione w górnych partiach ażurową dekoracją o motywach roślinnych wplecionych w trójliście i ośle grzbiety. We wschodniej części prezbiterium umieszczono także cyborium, składające się z drewnianych słupów podtrzymujących baldachim i drewnianą kolebkę prezbiterium. Kolebka ta otrzymała profilowane żebra, spięte pośrodku czterema zwornikami rzeźbionymi na kształt ludzkich głów (między innymi króla Henryka IV i jego żony Joanny).
Stan obecny
Kościół posiada dziś średniowieczne mury nawy, prezbiterium i wieży, której górna część została przekształcona, a także nowożytne mury kruchty i zakrystii. Niestety nie licząc niektórych otworów w wieży, wszystkie okna zostały zmodernizowane w XIX wieku. Najcenniejsze zabytki znajdują się obecnie wewnątrz świątyni. Obejrzeć tam można misternie zdobione lektorium z około 1500 roku, a za nim odnowioną drewnianą kolebkę z oryginalnymi zwornikami z około 1410 roku oraz unikalne na terenie Wielkiej Brytanii cyborium, czyli drewnianą nadbudowę ołtarza.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Haslam R., The buildings of Wales. Powys (Montgomeryshire, Radnorshire, Breconshire), London 1979.
Salter M., The old parish churches of Mid-Wales, Malvern 1997.
The Royal Commission on The Ancient and Historical Monuments and Constructions in Wales and Monmouthshire. An Inventory of the Ancient and Historical Monuments in Wales and Monmouthshire, III County of Radnor, London 1913.