Llawhaden – kościół św Aidana

Historia

   Kościół w Llawhaden powstał w XII wieku na miejscu dużo starszej świątyni. Poświęcony został świętemu Aidanowi, iryjskiemu mnichowi z VI wieku, który był uczniem św. Dawida. Na przełomie XIII i XIV stulecia kościół został mocno przebudowany pod patronatem biskupów St Davids. W XIX wieku przeszedł dwie poważne restauracje: w 1834 i 1862 roku. Wymieniono wówczas dachy, wzmocniono konstrukcje, zamontowano nowe witraże, wzniesiono zachodnią kruchtę oraz zbudowano na miejscu starego prezbiterium kaplicę rodu Roch, którą później przemieniono w zakrystię.

Architektura

   Kościół z XIV wieku posiadał nietypowy układ będący następstwem wcześniejszej wieloetapowej rozbudowy. Do starszej budowli, składającej się z nawy, prezbiterium i wieży, na przełomie XIII i XIV stulecia dobudowana została druga wieża, usytuowana na miejscu starej nawy, a nową, większą nawę zbudowano po stronie północnej. Obok wcześniejszego prezbiterium powstało gotyckie prezbiterium, przy czym stare przekształcono na kaplicę, otwartą do wnętrza dwoma arkadami. W ten niezwykły sposób starą i nową wieżę złączono ze sobą ścianami, a część starszych pomieszczeń uzyskała nowe funkcje.
   Ostatecznie na skutek gotyckiej przebudowy kościół składał się z prostokątnej w planie, mocno wydłużonej nawy, węższego i krótszego, prostokątnego prezbiterium od strony wschodniej, zespołu połączonych dwóch wież od strony południowej: starszej wieży południowej z XIII wieku i przylegającej do jej ściny północnej, nowszej wieży z XIV wieku. Obie wieże zwieńczone zostały typowymi dla Walii przedpiersiami na wysuniętych z elewacji wspornikach i krenelażem. Większa wieża otrzymała kamienne sklepienie w pomieszczeniu w przyziemiu, w mniejszej wieży nie zachowały się natomiast piętra. Oryginalne wejście do nawy znajdowało się po stronie południowej. Większość okien była dwudzielnych, ze zwieńczeniami w formie trójliścia i z mniejszym czwórliściem u góry.

Stan obecny

   Kościół w Llawhaden jest dziś na skutek nietypowej przebudowy jedną z oryginalniejszych budowli sakralnych na terenie Walii. Kruchta zachodnia i zakrystia po stronie południowo – wschodniej są dodatkami nowożytnymi, choć zakrystię wzniesiono na miejscu pierwotnego prezbiterium z XIII wieku. Okna kościoła zostały odnowione w XIX wieku, wtedy tez przepruto nowe wejście od zachodu i zamurowano wejście południowe.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of South-West Wales, Malvern 2003.

Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, Church of St. Aidan A Grade II Listed Building in Llawhaden, Pembrokeshire.
Strona internetowa coflein.gov.uk, St Aidan’s church, Llawhaden.