Llansawel – kościół św Sawyla

Historia

   Kościół św. Sawyla prawdopodobnie zbudowany został na początku XIV wieku, na co wskazywałyby najstarsze detale architektoniczne, lub w ostatniej ćwierci XIII wieku, na co znów wskazywałoby umieszczenie kościoła z Llansawel w spisie podatkowym papieża Mikołaja I z lat 1288-1291. W tym drugim przypadku musiałby zostać przebudowany w następnym stuleciu. Następne prace budowlane prowadzono w XV wieku, kiedy to wzniesiona została wieża. Na początku XIX wieku budowla znajdowała się w złym stanie. Gruntowną renowację przeprowadzono w latach 1885-1887. Podwyższono wówczas dachy, wymieniono ościeża okienne i dostawiono neogotycką zakrystię.

Architektura

   Średniowieczny kościół z Llansawel nie odbiegał układem od wielu innych wiejskich kościołów walijskich. Składał się z wydłużonego korpusu o jednej nawie oraz węższego, niższego i krótszego prezbiterium po stronie wschodniej, również wzniesionego na planie prostokąta. Obie te części przykryto osobnymi dachami dwuspadowymi, natomiast dostawioną w XV wieku od zachodu czworoboczną wieżę zwieńczono przedpiersiem osadzonym na wystających z lica murów wspornikach. Po stronie północno – wschodniej, w kącie między wieżą a nawą umieszczono wysuniętą ryzalitowo spiralną klatkę schodową. Wnętrze oświetlały średniej wielkości okna zwieńczone popularnymi w średniowieczu trójliściami. Pośród nich najpewniej wyróżniało się okna wschodnie, większe i zamknięte ostrołucznie, zapewne wypełnione maswerkiem lub laskowaniem.

Stan obecny

   Zachowany do dziś kościół niestety został częściowo przekształcony w XIX wieku. Jego pierwotna sylwetka od strony zewnętrznej zaburzona została przez podwyższenie murów obwodowych i dachów, dostawienie zakrystii, a także wymienienie większości ościeży okiennych. Szczęśliwie oryginalne XIV-wieczne okna zachowały się we wschodniej części nawy od północy i południa oraz w prezbiterium, także po jednym od północy i południa. Wnętrze uległo jeszcze większej modernizacji w okresie wiktoriańskim (więźba dachowa, wyposażenie, detale architektoniczne).

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of South-West Wales, Malvern 2003.
Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, St Sawel Parish Church A Grade II Listed Building in Llansawel, Carmarthenshire.