Llangybi – zamek Tregrug

Historia

   Początki drewnianego zamku Tregrug w formie motte and bailey, sięgają końca pierwszej połowy XIII wieku, kiedy tutejsze ziemie przeszły w ręce rodziny de Clare. Budowa murowanej warowni prawdopodobnie zaczęła się pod koniec XIII lub na początku XIV stulecia, możliwe iż z inicjatywy Bogo de Clare. Prace zapewne nie były ukończone w 1314 roku, kiedy to Gilbert de Clare zginął w bitwie ze Szkotami pod Bannockburn. Następnie zamek znajdował się w posiadaniu rodziny Despenserów, był też atakowany w trakcie walijskiego buntu Llywelyna Brena w 1316 roku. Po upadku niepopularnego Hugha Despensera w 1326 roku przeszedł w posiadanie Korony. W 1554 roku ostał sprzedany rodzinie Williams z Usk. Podczas angielskiej wojny domowej zrujnowany już zamek został ponownie wzmocniony i utrzymywany przez rojalistę sir Trevora Williamsa, który sprowadził do Tregrug 60 osobowy garnizon. W wyniku przegranej zwolenników króla, po zakończeniu wojny zamek został rozebrany z nakazu Parlamentu, w obawie przed ponownym wykorzystaniem militarnym.

Architektura

   Zamek składał się z otoczonego murem obronnym ogromnego dziedzińca, o wymiarach 160×80 metrów i planie zbliżonym do trapezu. Wjazd na jego teren odbywał się przez południowo – zachodnią bramę, składającą się z dwóch cylindrycznych baszt o grubości ścian dochodzących do 3 metrów, flankujących centralnie położony przejazd. Od strony wewnętrznej brama posiadała dwie cylindryczne wieżyczki komunikacyjne, zaś po bokach (od północy i południa) ryzality mieszczące latryny. Druga, mniejsza, ale także dwubasztowa brama znajdowała się w kurtynie południowo – wschodniej muru.
   Obwód muru wzmacniał także donżon w narożniku północno – zachodnim oraz jeszcze cztery kolejne okrągłe i półokrągłe baszty. Sam mur był masywny, w północnej części obwodu posiadał około 2 metry grubości w przyziemiu i wysokość około 6 metrów do poziomu chodnika straży.
   Znajdujący się w północno – zachodniej części zamku donżon był prostokątny w planie, o dłuższych bokach na linii wschód – zachód mierzących 10,4 metra, z dwoma wieżyczkami w narożnikach wschodnich i podkowiastą wieżą od zachodu. Ta ostatnia była w 3/4 cylindryczna, o średnicy około 12 metrów, wystająca poza budynek. Wieżyczki wschodnie flankowały portal wejściowy zaopatrzony w bronę, przy czym południowo – wschodnia mieściła spiralną klatkę schodową. Dodatkowo od północy i południa do wieży podkowiastej przylegały dwa czworoboczne aneksy, zapewne mieszczące latryny.

Stan obecny

   Do chwili obecnej z zamku przetrwały fragmenty wschodniej bramy, której południowa baszta sięga 5 metrów wysokości, fragmenty murów obwodowych o wysokości od 1 do 5 metrów i relikty donżonu. Cały teren jest gęsto porośnięty roślinnością i wymaga prac renowacyjnych.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The castles of Gwent, Glamorgan & Gower, Malvern 2002.

Strona internetowa castlewales.com, Llangibby Motte & Castle.
Strona internetowa gatehouse-gazetteer.info, Llangibby Castle.