Llangwnnadl – kościół św Gwynhoedla

Historia

   Wzniesiony w osadzie Llangwnnadl kościół powstał przypuszczalnie w XIII wieku, choć z powodu braku źródeł pisanych oraz pierwotnych detali architektonicznych możliwe jest również, iż zbudowano go dopiero w XIV lub nawet na początku XV wieku. W 1520 roku został znacznie powiększony o nawę północną, zaś dziesięć lat później o podobną nawę południową. Wiktoriańską renowację przeprowadził w połowie XIX stulecia Henry Kennedy.

Architektura

   U schyłku średniowiecza kościół osiągnął bardzo nietypową formę, choć czasem spotykaną na północnych terenach Walii. Składał się bowiem z trzech naw (starszej środkowej oraz młodszych bocznych) o jednakowej długości i zbliżonej szerokości, wszystkich na planie prostokąta (żadna z nich nie otrzymała wydzielonego zewnętrznie z bryły prezbiterium). Dzięki takiemu układowi uzyskano specyficzną bryłę o większej szerokości na linii północ – południe niż wynosiła długość kościoła na osi wschód – zachód. Każda z naw przykryta została osobnym dachem dwuspadowym i zwieńczona przy krótszych bokach trójkątnymi szczytami.
   Do kościoła poprowadziło wejście umieszczone w zachodniej części nawy południowej. Osadzono je w profilowanym portalu o półkolistym zamknięciu z okapnikiem. Prawdopodobnie drugie wejście pierwotnie znajdowało się w murze północnym, gdzie zastąpione zostało później otworem okiennym. Okna uzyskały dość dużą różnorodność. Wypełnione były dwu i trójdzielnymi maswerkami ze zwieńczeniami w trójliście, pięcioliście i ośle grzbiety, a także zaopatrzone w ostrołuczne i trójboczne okapniki. Największe trzy okna przepruto w elewacji wschodniej (po jednym dla każdej z naw), kolejne trzy oświetlały nawę boczną od północy, dwa nawę południową i tylko jedno w elewacji zachodniej na wysokości nawy głównej.
   Wewnątrz przestrzeń podzielono na nawy dwoma rzędami trzech arkad. Otrzymały one profilowanie charakterystyczne dla angielskiego późnego gotyku i osadzone zostały na wielobocznych filarach. Te w części północnej wzniesiono jako prostsze, nie otrzymały też kapiteli i baz, choć dwa z nich pokryto płaskorzeźbionymi inskrypcjami. Bardziej wyszukane filary południowe  ozdobiono natomiast wertykalnymi wklęskami, zaopatrzono w bazy i wąskie kapitele. Ponad wszystkimi nawami rozpostarto otwartą więźbę dachową osadzoną na profilowanych, kamiennych konsolach.

Stan obecny

   Kościół w Llangwnnadl jest dziś zabytkiem wyjątkowym, jednym z nielicznych w Walii w którym przetrwały prawie wszystkie średniowieczne detale architektoniczne (ościeża okienne, maswerki, portal wejściowy, arkady międzynawowe), nie zniekształcone w czasie wiktoriańskiego remontu. Częściowo poddane renowacji zostało jedynie okno zachodnie, być może zachodnie w nawie południowej, odnowiono też okna północne, gdzie jedno z nich zastąpić miało portal wejściowy. Ustawiono także w XIX wieku nad nawą główną nową dzwonnicę. Wewnątrz nad każdą z naw zachowała się późnośredniowieczna więźba dachowa.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of North Wales, Malvern 1993.
Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, Church of St Gwynhoydl A Grade I Listed Building in Tudweiliog, Gwynedd.