Historia
Początki kościoła św. Michała w Llanfihangel Nant Brân nie zostały odnotowane w przekazach pisemnych, przypuszczać jedynie można, iż został on zbudowany jako prosta wiejska świątynia w XIII wieku, w okresie intensywnego rozwoju walijskiej sieci parafialnej. Wieża kościoła została zbudowana na przełomie XV i XVI wieku. Kościół przetrwał okres reformacji i późniejszej wojny domowej, ale do połowy XIX stulecia znajdować się już miał w złym stanie. Z tego powodu w 1882 roku podjęto prace remontowo – budowlane, które doprowadziły do całkowitej przebudowy korpusu kościoła.
Architektura
Kościół zbudowany został w zakolu rzeki Nant Brân i na południe od wpadającego do niej strumienia Cwm Erchan. Pierwotnie składał się wyłącznie z prostokątnej w planie nawy i niewydzielonego zewnętrznie prezbiterium, które wraz z nawą przykryte były wspólnym dachem dwuspadowym. Oryginalne okna mogły być wąskimi prześwitami, prawdopodobnie zamkniętymi trójliśćmi. Co najmniej dwa z nich w południowej ścianie zgrupowano w parę. W okresie późnego średniowiecza część z okien mogła zostać przekształcona w stylistyce angielskiego gotyku wertykalnego, jak ujęte czworobocznym obramieniem dwudzielne okno wschodnie.
Portal wejściowy do kościoła znajdował się w zachodniej części ściany południowej, pomimo że trakt przebiegający przez wieś biegł po północnej stronie kościoła. Być może jeszcze w średniowieczu poprzedzony został on prostą kruchtą. Dodatkowy portal dla księdza znajdować się miał we wschodniej części ściany południowej kościoła. W środku nawa i połączone z nią prezbiterium nie były podsklepione. Skromne wyposażenie składało się z pisciny i małej kwadratowej wnęki, zapewne pełniącej rolę półki na kościelne precjoza.
Na przełomie XV i XVI wieku po zachodniej stronie nawy dobudowana została czworoboczna wieża. Otrzymała ona masywną, dość niską i przysadzistą formę, z klatka schodową wysuniętą uskokiem muru od strony południowo – wschodniej. W przyziemiu część cokołową wieży zakończono zaoblonym gzymsem. Wyżej elewacje rozdzielono jedynie prostymi oknami szczelinowymi i nieco większymi oknami na najwyższej kondygnacji, tradycyjnie przeznaczonej na dzwony. We wnętrzu wieża otwarta została w kierunku nawy ostrołukową arkadą.
Stan obecny
Późnośredniowiecznym elementem kościoła jest dziś jedynie wieża, gdyż cały korpus nawowy, włącznie z kruchtą i niewyodrębnionym prezbiterium, od czasu przebudowy z 1882 roku ma charakter wiktoriański. W murach wieży zachował się portal w stylu Tudorów, kilka otworów szczelinowych oraz okna najwyższej kondygnacji, włącznie z ponownie wykorzystanymi maswerkami. Zwieńczenie murów wieży i jej zadaszenie uległo przebudowie.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Haslam R., The buildings of Wales. Powys (Montgomeryshire, Radnorshire, Breconshire), London 1979.
Salter M., The old parish churches of Mid-Wales, Malvern 1997.