Historia
Kościół św. Meugana w Llanfeugan (Llanfigan) zbudowany został około 1272 roku, przypuszczalnie z fundacji niejakiego Ralpha de Mortimera of Pencelli Castle. Budynek odnotowany został jako „Ecclesia de Lanbylien” w 1291 roku, kiedy to obciążono go stosunkowo wysokim podatkiem papieskiej dziesięciny. Pod koniec XIV wieku kościół powiększony został o nawę północną i kruchtę, a całość przekształcona została w stylistyce dojrzałego gotyku. Kolejne, późnogotyckie zmiany nastąpiły pod koniec XV wieku, gdy między innymi przedłużono wschodnią część kościoła. W XVII wieku szczęśliwie nie miały miejsca żadne większe prace budowlane, wymienione zostało jedynie wyposażenie na nowożytne. Wiktoriańską renowację przeprowadził w 1891 roku architekt Stephen William Williams.
Architektura
Kościół zbudowany został na południowym skraju szerokiej doliny rzeki Usk, pomiędzy spływającymi do niej dwoma strumieniami. Początkowo pod koniec XIII stulecia był prostą budowlą jednonawową bez wieży i aneksów, ale pod koniec średniowiecza charakteryzował się już okazałą, rozbudowaną bryłą. Prawdopodobnie wpierw w XIV wieku powiększony został o nieco węższą nawę północną, kruchtę przed południowym wejściem i zachodnią masywną wieżę. Następnie w drugiej połowie XV wieku przedłużono część wschodnią korpusu, przy czym prezbiterium ponownie nie zostało wyodrębnione architektonicznie i całość uzyskała mocno wydłużony kształt na rzucie prostokąta, przykrytego od wschodniej elewacji wieży do wschodniego zamknięcia wspólnym dachem dwuspadowym (osobnym dachem nakryto nawę północną).
Jako materiał budowlany kościoła wykorzystywane były nieregularnie łupane małe i średnie bryły piaskowca, głównie o szarej i czerwonawej kolorystyce. Żadnej z części kościoła nie wzmocniono przyporami, zapewne licząc że masywne mury obwodowe utrzymają nie obciążone sklepieniami zadaszenie. Pierwotne oświetlenie zapewniały ostrołuczne okna z prostymi dwudzielnymi maswerkami o rozwidlającej się formie (w XIV wieku trzy z nich wraz z portalem przeniesiono do nawy północnej, być może ze ściany rozebranej w celu utworzenia arkad międzynawowych). W drugiej połowie XV wieku w architekturę kościoła wprowadzono większe okna o czworobocznym wykroju, wypełnione trójdzielnymi maswerkami o motywach pięcioliści. Zastosowano je w starej nawie, a także w jej przedłużonej ku wschodowi części. Ponadto w mury nawy wstawiono okno ostrołuczne dwudzielne, a we wschodnią ścianę prezbiterialną być może okno trójdzielne.
Zewnętrzne elewacje wieży przedzielono horyzontalnie gzymsami kordonowymi na trzy części, posadowiono na schodkowym cokole i zwieńczono dekoracyjnym krenelażem. Jej północno – wschodni narożnik, w którym mieściła się klatka schodowa, dodatkowo nadbudowano do formy wieżyczki, prawdopodobnie o funkcji strażniczo – obserwacyjnej. Niższe kondygnacje wieży doświetlały jedynie proste otwory szczelinowe. Tylko na najwyższym piętrze z dzwonami z każdej strony przepruto duże ostrołuczne okno z dwudzielnym maswerkiem o motywach trójliści.
W środku nawy rozdzielone zostały czterema pojedynczo fazowanymi arkadami, podtrzymywanymi przez dwa filary przyścienne i dwa ośmioboczne w przekroju filary o nietypowych prymitywnych schodkowych kapitelach. Z niewiadomych względów trzeci filar zachodni utworzono czworoboczny i bez głowicy. Wnętrze przyziemia wieży otworzono na nawę główną ostrołuczną, pozbawioną ozdób arkadą, natomiast część prezbiterialna kościoła (przeznaczona dla księży) najpewniej oddzielona była od nawy (przeznaczonej dla wiernych) drewnianą przegrodą lektorium. Całość korpusu przykryta została drewnianą kolebką.
Stan obecny
Kościół zachował do dnia dzisiejszego wszystkie średniowieczne elementy bryły powstałe od XIII do początku XVI wieku, które nie zostały przysłonięte żadnym nowożytnym aneksem. W jego murach przetrwały okna z XIV wieku (dwa w nawie północnej) oraz okna z końca XV wieku (cztery południowe w nawie głównej, ale środkowe pomiędzy nimi jest już wynikiem nowożytnej ingerencji, podobnie jak prezbiterialne okno wschodnie i północne). Zachował się także późnogotycki portal we wschodniej części ściany południowej, przeznaczony dla miejscowego plebana, a także północny portal z XIII lub XIV wieku w nawie bocznej. Kolebka nad nawą główną pochodzi z okresu późnego średniowiecza, choć jej oszalowanie jest późniejsze.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Haslam R., The buildings of Wales. Powys (Montgomeryshire, Radnorshire, Breconshire), London 1979.
Salter M., The old parish churches of Mid-Wales, Malvern 1997.
Taxatio ecclesiastica Angliae et Walliae auctoritate P. Nicholai IV circa A.D. 1291, Munich 1802.