Llanfair ar y Bryn – kościół św Marii

Historia

   Kościół został wzniesiony w pierwszej połowie XII wieku na terenie byłego rzymskiego fortu z którego czerpano część materiałów do budowy. Pod koniec XIII wieku budynek został przedłużony, powiększony o kaplicę południową, a następnie w XIV wieku o kruchtę i pod koniec XV stulecia o zachodnią wieżę. W 1790 roku kaplica znajdowała się w ruinie i zapewne niedługo później została rozebrana. W połowie XIX stulecia wzniesiono zakrystię i przebudowano okna. Ich kolejna modernizacja nastąpiła w 1880 roku, przekształcono wówczas także kruchtę. Szczęśliwie na początku XX wieku kościół doczekał się profesjonalnej renowacji, która między innymi przywróciła późnośredniowieczne okna.

Architektura

   Świątynia składa się z ośmioprzęsłowej, prostokątnej w planie nawy oraz z prezbiterium, które nie jest wydzielone zewnętrznie z bryły kościoła. Wewnątrz w okresie średniowiecza obie części rozdzielało lektorium. Nad zachodnią stroną kościoła dominuje masywna, jak na wiejską budowlę, czteropiętrowa, czworoboczna wieża z XV wieku. Jest ona posadowiona na ukośnym cokole, zwieńczona krenelażem i posiada w południowo – wschodnim narożniku wieżyczkę komunikacyjną. Przy południowej ścianie nawy dodana została prosta kruchta. Kościół posiadał pierwotnie także transept północny oraz kaplicę z końca XIII wieku po stronie południowej. Transept północny prawdopodobnie został usunięty już w XIII wieku, by zrobić miejsce na niszę, mieszczącą płytę nagrobną. Także w XIII wieku podłoga prezbiterium została podniesiona i zrównana z podłogą nawy.

Stan obecny

   Obecny kościół w Llanfair jest wynikiem licznych przekształceń, przeprowadzanych już w okresie średniowiecza, a kontynuowanych w epoce nowożytnej, zwłaszcza w trakcie XIX-wiecznych renowacji. Do czasów współczesnych nie dochowała się kaplica południowa, po której widoczna jest zamurowana arkada, oraz transept północny, natomiast zakrystia jest budowlą nowożytną. W południowej ścianie nawy widoczne jest zachowane, pojedyncze niewielkie okno z XII lub XIII wieku oraz podobne po stronie północnej. Przetrwało także parę otworów XV-wiecznych, między innymi w ścianie wschodniej.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., Abbeys, priories and cathedrals od Wales, Malvern 2012.
Salter M., The old parish churches of South-West Wales, Malvern 2003.

Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, Church of St Mary. A Grade I Listed Building in Llandovery, Carmarthenshire.
Strona internetowa coflein.gov.uk, St Mary’s church, Llanfair ar y Bryn.