Historia
Kościół w niewielkiej osadzie Llanddetty prawdopodobnie został wzniesiony w XIII wieku. W jego wnętrzu umieszczono kamień filarowy z IX stulecia, co wraz z dedykacją odnoszącą się do imienia wczesnochrześcijańskiego świętego, położeniem nad rzeką i morfologią przykościelnego cmentarza, wskazywałoby na początki świątyni we wczesnym średniowieczu, przed anglo-normańską inwazją. W przekazach pisemnych kościół po raz pierwszy odnotowany został w 1291 roku, w rejestrze podatkowym papieskiej dziesięciny („Ecclesia de Landetten”). W XV wieku lub w początkach XVI stulecia budynek poddano późnogotyckiej przebudowie, skupionej głównie na wymianie detalu architektonicznego i zapewne wyposażenia. W 1878 roku budowla przeszła gruntowną renowację, a w 1934 roku wymieniono dach.
Architektura
Kościół św. Tetti zbudowany został jako prosta i niewielka budowla salowa na planie prostokąta, bez wydzielonego zewnętrznie z bryły prezbiterium. Wzniesiony został z ciemnoczerwonego piaskowca i sporadycznych kamieni narzutowych o różnej wielkości oraz nieregularnym układzie, bez wzmocnienia narożników ciosami. Usytuowano go na południowym brzegu rzeki Usk, w wąskiej dolinie, na terenie otoczonym przez cmentarz. Z południa przed wejściem, czyli od strony przebiegającego przez dolinę traktu, prawdopodobnie w XV lub XVI wieku umieszczona została kruchta, a na wschód od niej w murze przepruto drugie wejście kapłańskie.
Pierwotne otwory okienne kościoła nie mogły być niczym więcej niż prostymi, rozglifionymi do wnętrza szczelinami, przypuszczalnie z zaokrąglonymi lub lancetowatymi archiwoltami. Nie utworzono ich w ścianie zachodniej oraz być może pierwotnie także w wychodzącej na rzekę ścianie północnej. W późnych latach XV wieku lub we wczesnym okresie XVI stulecia prawie wszystkie XIII-wieczne okna wymieniono na późnogotyckie, dwudzielne, osadzone w czworobocznych obramieniach, z maswerkami o szerokich trójliściach. Jedynie ścianę wschodnią wyróżniono większym oknem ostrołucznym z trójdzielnym maswerkiem panelowym.
Wnętrze, jak w większości walijskich wiejskich kościołów parafialnych, nie zostało podsklepione, lecz przykryte otwartą więźbą dachową lub drewnianą kolebką. Prezbiterium od nawy nie oddzielono arkadą tęczy. Wyróżnione mogło być jedynie różnicą poziomu posadzki lub lekkim drewnianym lektorium. Obie części zapewne były bardzo skromne, być może jedynie wprowadzone w XV/XVI wieku wyposażenie odznaczało się większą dekoracyjnością.
Stan obecny
Kościół zachował średniowieczne mury obwodowe, ale już dzwonnica po zachodniej stronie jest dodatkiem nowożytnym. Także okna zostały przekształcone lub odnowione w okresie nowożytnym, zwłaszcza te umieszczone w ścianie północnej. Z XIII wieku pochodzić może portal zachodni oraz chrzcielnica. Późnogotycki jest portal plebana w części prezbiterialnej. We wnęce przy portalu prezbiterialnym zobaczyć można płaskorzeźbiony wczesnośredniowieczny kamień.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Haslam R., The buildings of Wales. Powys (Montgomeryshire, Radnorshire, Breconshire), London 1979.
Taxatio ecclesiastica Angliae et Walliae auctoritate P. Nicholai IV circa A.D. 1291, Munich 1802.