Llandanwg – kościół św Tanwga

Historia

   Kościół św. Tanwga w Llandanwg został zbudowany w XIII wieku, jednak powstał on zapewne na miejscu wcześniejszej świątyni z V/VI wieku. W XV wieku budowla została powiększona, a prezbiterium oddzielone zostało przez lektorium. W XVII stuleciu kościół odnowiono, niestety przekształcając przy okazji część okien. Usunięto wówczas także lektorium i zamalowano średniowieczne polichromie ścienne. W pierwszej połowie XIX wieku po wybudowaniu nowego kościoła parafialnego w pobliskim Harlech, kościół św. Tanwga został porzucony. Dopiero w 1884 roku przeprowadzono jego renowację, połączoną z usunięciem piachu nawianego z wydm oraz założeniem nowego dachu.

Architektura

   Kościół został zbudowany w odległości parudziesięciu metrów od znajdującego się po zachodniej stronie wybrzeża morskiego, przy czym w średniowieczu, gdy poziom piaskowych wydm był dużo niższy, miał być otoczony rowem lub być może korytem przepływającego w pobliży strumienia. Rów ten wydzielał z pewnością obszar przykościelnego cmentarza o wymiarach około 43 x 29 metrów.
   W planie kościół otrzymał kształt prostokąta o wymiarach wnętrza 10,7 x 5 metrów, bez wydzielonego zewnętrznie prezbiterium. W XV wieku budowlę przedłużono w kierunku wschodnim, a nowa powierzchnia została przeznaczona na prezbiterium, które oddzielono wstawiając wewnątrz lektorium. Budynek uzyskał wówczas wymiary 17,3 x 7 metrów. Po stronie zachodniej na ścianie szczytowej osadzona została niewielka dzwonnica.
   Pierwotne wejście do budynku z XIII wieku znajdowało się po stronie południowej, lecz w XVI/XVII stuleciu zostało zastąpione prostym wejściem zachodnim. Kościół oświetlały otwory zwieńczone łukami w ośli grzbiet, wypełnione trójlistnymi maswerkami, z prostymi obramieniami osadzonymi na rzeźbionych maskach (umieszczone w ścianach wzdłużnych korpusu), oraz duże okno ostrołuczne w ścianie wschodniej. Wnętrze przykryte zostało drewnianą, otwartą więźbą dachową o półkoliście wygiętych jętkach. Ściany w XIV lub XV wieku pokryte zostały polichromiami o zielono – czerwonych wzorach z wplecionymi czarnymi napisami.

Stan obecny

   Odrestaurowany kościół zachował pierwotny, bardzo prostu układ, lecz na skutek nawiewania piachu jest on dziś z oddali ledwo widoczny. Oryginalne wejście do wnętrza zostało zamurowane, a w zachodniej części ściany północnej i południowej przepruto nowożytne otwory okienne. Po północnej i południowej stronie prezbiterium zachowały się okna z XV wieku. We wschodniej ścianie widoczne są jeszcze pozostałości wysokiego okna gotyckiego, zastąpionego w XVIII wieku mniejszym otworem. Wewnątrz kościoła częściowo zachowała się średniowieczna więźba dachowa, ślady malowideł ściennych oraz celtycki krzyż z około IX wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of North Wales, Malvern 1993.

Wooding J., Yates N., A Guide to the churches and chapels of Wales, Cardiff 2011.
Strona internetowa archwilio.org.uk, Llandanwg Parish Church, Llanfair.
Strona internetowa coflein.gov.uk, St Tanwg’s church, Llandanwg.