Llanbeulan – kościół św Peulana

Historia

   Kościół farny w Llanbeulan na wyspie Anglesey (podlegała mu kaplica w Tal y llyn) zbudowano w XII wieku. W XIV wieku ta mała i bardzo prosta budowla została powiększona o wydzielone zewnętrznie prezbiterium oraz kaplicę. Kolejne prace budowlane z XV i początku XVI wieku dotyczyły już tylko wystroju i detali architektonicznych, dostosowywanych do stylistyki późnogotyckiej. Gruntowną nowożytną renowację zabytku przeprowadzono w połowie XIX wieku. Wymieniono wówczas między innymi poszycie dachowe i część wyposażenia.

Architektura

   Romański kościół był typową dla tego okresu prostą budowlą, jakie dość licznie wznoszono na terenie Walii. Składał się jedynie z prostokątnego w planie, salowego korpusu o wymiarach około 8,4 x 4,7 metra, bez wydzielonego zewnętrznie prezbiterium i bez jakiegokolwiek aneksu. Wejście prowadziło wówczas od zachodu, oświetlenie zaś zapewniały wąskie i niewysokie okna lancetowate.
   Gotycka rozbudowa doprowadziła do powiększenia budowli o nieco węższe, krótsze i niższe, prostokątne w planie prezbiterium (4,7 x 3,6 metra) po stronie wschodniej oraz kaplicę (3,4 x 4,9 metra) dostawioną do południowej ściany nawy. Gotyckie okna były już większe, zapewne w większości zwieńczone popularnymi wówczas trójliściami, w Llanbeulan z bardzo uwypuklonymi górnymi partiami (niektóre z nich, jak okno wschodnie prezbiterium, ozdobiono płaskorzeźbionymi ludzkimi maskami). Z czasem część z nich wymieniono na jeszcze większe okna o czworobocznych, profilowanych ościeżach.
   Wnętrze nawy otwarte zostało na kaplicę profilowaną uskokami arkadą o lekkim ostrołuku, na prezbiterium zaś profilowaną arkadą o półkolistej formie. Wszystkie trzy części kościoła przykryte zostały drewnianą, otwartą więźbą dachową, opartą na kamiennych, pozbawionych zdobień konsolach.

Stan obecny

   Malowniczy kościół zachował bryłę i układ uzyskane po gotyckiej przebudowie oraz detale architektoniczne z prawie wszystkich epok. W ścianie wschodniej kaplicy widoczne jest XII-wieczne, przeniesione tam później okno, z XIV wieku pochodzi arkada tęczy i arkada kaplicy,  oraz zamurowane okno północne w prezbiterium, a południowe i wschodnie okno prezbiterium pochodzi z przełomu XV i XVI wieku. Okna północne i zachodnie nawy zostały wymienione w XIX wieku, podobnie jak wschodnie wejście do kaplicy południowej. W XVII wieku wstawiono nowe okno w południową ścianę kaplicy. Wewnątrz średniowieczna więźba dachowa została wymieniona, lecz zachowała się ciekawa XII-wieczna, bogato dekorowana chrzcielnica.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of North Wales, Malvern 1993.
Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, Church of St. Peulan A Grade II* Listed Building in Bryngwran, Isle of Anglesey.