Laugharne – zamek

Historia

     Normanowie rozpoczęli penetrację południowo-zachodniej Walii pod koniec XI wieku, kiedy Roger de Montgomery, earl of Shrewsbury zajął Pembrokeshire, a Henry de Beaumont, earl of Warwick podbił półwysep Gower. Przez kolejne dziesięciolecia Normanowie dążyli do poszerzenia swojego terytorium, które umacniali budując zamki w kluczowych miejscach. Zamek Laugharne był jedną z tych warowni, wzniesioną na początku XII wieku w celu zabezpieczenia przeprawy przez rzekę Taf. Po raz pierwszy wspomniany był w źródłach w 1116 roku, kiedy to wymieniony był niejaki Bleddyn ap Cedifor, rodowity Walijczyk, który stanął po stronie najeźdźców i dostał w zamian do zarządzania Laugharne.
     Zamek pozostawał w rękach Anglo – Normanów przez cały okres anarchii i walijsko – normańskich utarczek, po śmierci króla Henryka w 1135 roku. Po wstąpieniu na tron Henryka II w 1154 roku sytuacja uległa poprawie i po piętnastu latach król osiągnął porozumienie z Rhysem ap Gruffyddem, władcą walijskiego Deheubarth. Niektóre negocjacje odbywały się w zamku Laugharne, lecz długo osiągane porozumienie załamało się w 1189 roku wraz ze śmiercią króla Henryka II. Rhys najechał na angielskie zamki w południowo-zachodniej Walii, między innymi zdobywając i paląc Laugharne. Jedynie warownie w Carmarthan i Pembroke oparły się najazdom.
    W wyniku zniszczeń zamek został gruntownie przebudowany w drugiej połowie XII wieku. Jednak już w 1215 roku został zaatakowany przez Llywelyna ap Iorwertha i ponownie spalony. Zniszczona budowla pozostała w rękach Walijczyków, dopóki nie odzyskał jej William Marshal, drugi earl Pembroke w 1231 roku. Przed 1247 zamek przeszedł w ręce Guya de Brian, którego rodzina posiadała rozległe majątki w południowo-zachodniej Anglii, lecz on sam wyruszył do Pembrokeshire by szukać nowych możliwości. Guyowi de Brian Laugharne zawdzięczał gruntowną  przebudowę w połowie XIII stulecia. Wzmocnienie obwarowań jednak nie wystarczyło, gdyż Walijczycy zjednoczeni pod przywództwem Llywelyna ap Gruffudda, zdobyli zamek i uwięzili Guya w 1258 roku. Laugharne odzyskał dopiero jego syn, również o imieniu Guy, w trakcie wojny angielsko – walijskiej w latach 70-tych XIII wieku. Program rozbudowy i wzmacniania obronności zamku z końca XIII i z XIV wieku najwyraźniej przyniósł efekty, gdyż Laugharne  pozostał niezdobyty w trakcie walijskiego powstania Owaina Glyndŵra na początku XV stulecia. Później zamek stał się przedmiotem długotrwałego sporu własnościowego, który ostatecznie został rozstrzygnięty w 1488 roku, gdy Laugharne przeszedł w ręce Henryka Percy’ego, earla Northumberland. W 1575 roku stał się natomiast własnością Johna Perrota, który rozpoczął przebudowę zamku na renesansową rezydencję w stylu Tudorów. Modyfikacje z tego okresu koncentrowały się głównie na poprawie warunków życia i z tego powodu m.in. przebito w bramie i wieżach duże prostokątne okna.
    W trakcie angielskiej wojny domowej zamek został wpierw przejęty przez siły Parlamentu, a następnie w 1644 roku zdobyty przez rojalistów.
Jeszcze w tym samym roku wojska parlamentarne pod dowództwem generała majora Rowlanda obległy Laugharne, które po tygodniowym ostrzale zostało poddane przez dowódcę garnizonu. Od tamtej chwili zamek pozostawał w ruinie i nigdy nie był już odbudowywany.

Architektura

     Pierwotny zamek z XII wieku był stosunkowo prostą budowlą, ochranianą od południa i zachodu przez rzekę, a od strony lądu przez rów i ziemny wał zwieńczony drewnianym częstokołem lub palisadą. Wewnątrz centralnym punktem był ufortyfikowany obwód z wałem i suchą fosą (ringwork).
     W drugiej połowie XII wieku mur obronny zamku górnego został przebudowany na kamienny, a wewnątrz obwodu wzniesiono duży prostokątny budynek. W połowie XIII stulecia zamek górny wzmocniono dwiema dużymi, okrągłymi wieżami od strony północnej oraz wzniesiono nowe skrzydło po stronie południowej, które zastąpiło zniszczone, wcześniejsze. Wieża północno – zachodnia była nieco większa, posiadała trzy piętra i piwnice, flankowała ona bramę i prawdopodobnie początkowo służyła za donżon, wieża północno – wschodnia była podpiwniczona i dwupiętrowa. Skrzydło południowe zawierało kuchnię na parterze i wielką salę (great hall) na piętrze.
    Pod koniec XIII wieku by ustrzec się przed kolejną utratą zamku, Guy de Brian II wzmocnił północno – zachodnią bramę zamku górnego, wznosząc dwie baszty flankujące przejazd pomiędzy nimi, a do południowo – zachodniej strony zamku dobudował strzelistą cylindryczną wieżę z ostrogami oraz mniejszy wykusz latrynowy zaraz obok. Obwarowania północnego przedzamcza, które do tej pory było wykonane z drewna, przebudowano na murowane i wzmocniono dwubasztową bramą po stronie północnej. Posiadała ona na parterze dwa pomieszczenia dla straży po bokach i pomieszczenie na piętrze. Prace kontynuowane były w XIV wieku przez wnuka Guya de Brian, który podwyższył mury i wieże oraz dobudował nową wieżę po stronie południowo – wschodniej.
     Ostatnie modyfikacje przyniosła renesansowa przebudowa z XVI wieku. Oprócz poprzebijania dużych, prostokątnych okien w wieżach i bramach, wzniesiono wówczas nowe skrzydło z wąską półokrągłą wieżą, pomiędzy cylindrycznymi wieżami północnymi zamku górnego.

Stan obecny

    Zamek przetrwał do czasów współczesnych w formie trwałej ruiny. Zachował się prawie cały zewnętrzny obwód murów obronnych wraz ze zrujnowaną w czasie angielskiej wojny domowej bramę północną, wieża północno – zachodnia oraz południowo – zachodnia. Druga z wielkich cylindrycznych wież, północno – wschodnia zachowała się jedynie w połowie. Także z głównej bramy wjazdowej do zamku górnego widoczna jest tylko, przebudowana w XVI wieku, zewnętrzna fasada północna. Ze skrzydła południowego przetrwała jedynie zewnętrzna ściana. Zamek otwarty jest od 24 marca do 4 listopada, od godziny 10:00 do 17:00.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego