Kidwelly – kościół św Marii

Historia

   Początki kościoła św. Marii w Kidwelly sięgają wczesnego XII wieku, kiedy to biskup Roger z Salisbury ufundował w osadzie benedyktyński klasztor. Kościół służył wówczas zarówno świeckiej społeczności Kidwelly, jak i mnichom opactwa. Był to bardzo mały konwent, prawdopodobne tworzył go jedynie przeor i dwaj mnisi, mieszkający w pobliskich zabudowaniach klasztornych.
  
W 1223 roku kościół uległ spaleniu, zapewne w wyniku najazdu walijskiego księcia Gruffudda ap Llywelyna. Powodem tego mogły być bliskie związki benedyktyńskiego konwentu z Kidwelly z Anglo-Normanami i jego podległość klasztorowi w Sherborne. W kolejnych latach kościół został odbudowany i pod koniec XIII oraz na początku XIV wieku powiększony. W 1284 roku przebywał w nim arcybiskup Pecham z Canterbury, odbywający kontrolę wszystkich walijskich klasztorów. Lista zarzutów wobec Ralpha de Bemester, przeora z Kidwelly, była tak duża, iż został on nawet odwołany i wysłany do Sherborne, choć po miesiącu podobno powrócił.
   W XIV wieku przy kościele rezydował jedynie sam przeor, a dochody były nieduże. W 1403 roku w trakcie antyangielskiego powstania Glyndŵra oddziały buntowników obległy pobliski zamek. Zdołał się on co prawda obronić, lecz miasto i kościół zostały spustoszone. W 1481 roku świątynia doznała ponownych uszkodzeń w wyniku uderzenia pioruna w wieżę. Wysoka iglica często je przyciągała, gdyż ponowne uderzenia piorunów odnotowano w 1681, 1854 i 1884. W 1539 roku klasztor, jak większość innych w Anglii, został skasowany, a kościół przeszedł na własność Korony. Mniejsze renowacje budowli przeprowadzono w XVIII wieku, gruntownej dokonano w XIX stuleciu.

Architektura

   Kościół składa się z prostokątnej, czteroprzęsłowej nawy oraz dość długiego, trójprzęsłowego, prostokątnego w planie prezbiterium. Nawa pierwotnie była dłuższa, skrócona została po pożarze z 1481 roku. Po jej północnej stronie około 1320 roku wzniesiono strzelistą, trójpoziomową wieżę, wzmocnioną narożnymi przyporami i zwieńczoną wysoką iglicą. Oryginalnie posiadała jeszcze parapet z ozdobnym krenelażem, usunięty w XIX stuleciu. Po południowo – zachodniej stronie wieża posiada dwupoziomowy aneks mieszczący klatkę schodową. Z XIV wieku pochodzi także południowe i północne ramię transeptu, południowa kruchta (wcześniejsza z XIII wieku uległa zniszczeniu) oraz zakrystia przyłączona do północnej ściany prezbiterium. Ta ostatnia była pierwotnie kaplicą w formie transeptu. Wewnątrz prezbiterium zachowała się średniowieczna, gotycka piscina i potrójne sedilia.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Burton J., Stöber K., Abbeys and Priories of Medieval Wales, Chippenham 2015.

Wooding J., Yates N., A Guide to the churches and chapels of Wales, Cardiff 2011.
Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, Church of Saint Mary A Grade I Listed Building in Kidwelly, Carmarthenshire.
Strona internetowa coflein.gov.uk, St Mary’s church (Priory Church), Kidwelly.