Kidwelly – kościół św Marii

Historia

   Początki kościoła św. Marii w Kidwelly sięgają wczesnego XII wieku, kiedy to biskup Roger z Salisbury ufundował w osadzie benedyktyński klasztor. Kościół służył wówczas zarówno świeckiej społeczności Kidwelly, jak i mnichom opactwa. Był to bardzo mały konwent, prawdopodobne tworzył go jedynie przeor i dwaj mnisi, mieszkający w pobliskich zabudowaniach klasztornych.
  
W 1223 roku kościół uległ spaleniu, zapewne w wyniku najazdu walijskiego księcia Gruffudda ap Llywelyna. Powodem tego mogły być bliskie związki benedyktyńskiego konwentu z Kidwelly z Anglo-Normanami i jego podległość klasztorowi w Sherborne. W kolejnych latach kościół został odbudowany i pod koniec XIII oraz na początku XIV wieku powiększony. W 1284 roku przebywał w nim arcybiskup Pecham z Canterbury, odbywający kontrolę wszystkich walijskich klasztorów. Lista zarzutów wobec Ralpha de Bemester, przeora z Kidwelly, była tak duża, iż został on nawet odwołany i wysłany do Sherborne, choć po miesiącu podobno powrócił.
   W XIV wieku przy kościele rezydował jedynie sam przeor, a dochody były nieduże. W 1403 roku w trakcie antyangielskiego powstania Glyndŵra oddziały buntowników obległy pobliski zamek. Zdołał się on co prawda obronić, lecz miasto i kościół zostały spustoszone. W 1481 roku świątynia doznała ponownych uszkodzeń w wyniku uderzenia pioruna w wieżę. Wysoka iglica często je przyciągała, gdyż ponowne uderzenia piorunów odnotowano w 1681, 1854 i 1884. W 1539 roku klasztor, jak większość innych w Anglii, został skasowany, a kościół przeszedł na własność Korony. Mniejsze renowacje budowli przeprowadzono w XVIII wieku, gruntownej dokonano w XIX stuleciu.

Architektura

   Kościół składa się z prostokątnej, czteroprzęsłowej nawy o szerokości 10 metrów oraz dość długiego, dwuprzęsłowego, prostokątnego w planie prezbiterium, łącznie mającymi wewnątrz około 37 metrów długości. Nawa pierwotnie była dłuższa, lecz skrócona została po pożarze z 1481 roku. Po jej północnej stronie około 1320 roku wzniesiono strzelistą, trójpiętrową wieżę, wzmocnioną narożnymi przyporami i zwieńczoną wysoką iglicą. Oryginalnie posiadała jeszcze parapet z ozdobnym krenelażem, usunięty w XIX stuleciu. Po południowo – zachodniej stronie wieża otrzymała dwupoziomowy aneks mieszczący klatkę schodową.
   W XIV wieku wzniesiono także południowe i północne ramię transeptu, południową kruchtę (wcześniejsza z XIII wieku uległa zniszczeniu) oraz zakrystię przyłączoną do północnej ściany prezbiterium. Ta ostatnia była pierwotnie kaplicą w formie transeptu, połączoną ukośnym przejściem w grubości muru z prezbiterium.
   Wewnątrz pierwotnie nawę od prezbiterium oddzielało lektorium, zaopatrzone w górny balkon do którego dostęp zapewniała spiralna klatka schodowa osadzona w grubości muru na styku południowego ramienia transeptu i prezbiterium. Wewnątrz tego ostatniego w murze południowym umieszczona została  gotycka piscina i potrójne sedilia. Kościół nie posiadał kamiennych sklepień, przykryty był drewnianą kolebka i drewnianą, otwartą więźbą dachową.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Burton J., Stöber K., Abbeys and Priories of Medieval Wales, Chippenham 2015.
Salter M., Abbeys, priories and cathedrals od Wales, Malvern 2012.
Salter M., The old parish churches of South-West Wales, Malvern 2003.

Wooding J., Yates N., A Guide to the churches and chapels of Wales, Cardiff 2011.
Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, Church of Saint Mary A Grade I Listed Building in Kidwelly, Carmarthenshire.
Strona internetowa coflein.gov.uk, St Mary’s church (Priory Church), Kidwelly.