Johnston – kościół św Piotra

Historia

   Osada Johnston nazwana została od XII-wiecznego rycerza Johna de Rupe, którego syn o imieniu Thomas na początku XIII wieku ufundował we wsi kościół. W XV wieku budowla ta została gruntownie przebudowana i powiększona. Nowożytne renowacje zaczęto na krótko przed 1852 rokiem oraz ponownie w 1893 roku, kiedy to wymieniono dach nad prezbiterium, odnowiono okna w wieży a także część wyposażenia. Kolejne naprawy z lat 1908-1909 objęły przede wszystkim wieżę i wymianę wyposażenia.

Architektura

   Pierwotny kościół z XIII wieku mógł się składać z prostokątnej w planie pojedynczej nawy oraz węższego, również wzniesionego na rzucie prostokąta prezbiterium po stronie wschodniej. Późnośredniowieczna rozbudowa wzbogaciła ten układ o płytki transept, dwa ryzality w północnej i południowej ścianie prezbiterium oraz smukłą, wysoką wieżę na osi elewacji zachodniej, wzniesioną w formie typowej dla regionu Pembrokeshire.
   Północno – zachodni narożnik wieży  z dwóch stron powiększono by umieścić wewnątrz klatkę schodową, górę zaś zwieńczono przedpiersiem osadzonym na wystających z lica ścian wspornikach. Elewacje wieży przepruto na najwyższej kondygnacji, gdzie mieściły się dzwony. Z każdej strony znalazło się tam duże ostrołuczne okno, dzielone laską na dwa zamknięte trójliściami prześwity i pojedynczy górny czwórliść. Ponadto jedno dwudzielne okno w czworobocznym obramieniu umieszczono na dole w elewacji zachodniej wieży.
   Wejście do nawy prowadziło od południa przez pozbawiony dekoracji ostrołuczny portal. Po jego wschodniej stronie ścianę przebito małym dwudzielnym oknem z trójliściami, a podobne dwa okna znajdowały się w murze północnym. Transept oświetlały już większe, bardziej wyszukane okna ostrołuczne z XV wieku, wypełnione trójdzielnymi maswerkami (południowe większe od północnego). Podobne okno znalazło się także w ścianie wschodniej prezbiterium, zaś mniejsze dwa w jego murze południowym i jedno w północnym.

Stan obecny

   Kościół w Johnston to dziś malownicza późnośredniowieczna budowla sakralna o spójnej formie, zachowana bez większych zmian nowożytnych. Odnowiona została co prawda w XIX wieku większość okien korpusu, transeptu i prezbiterium, jednak zachowano ich pierwotny wygląd, a w oknach wieży nawet oryginalne maswerki. Wewnątrz przetrwała XV-wieczna piscina, arkada tęczy z tego samego okresu, płyty nagrobne z XIV-XV wieku oraz XII-wieczna chrzcielnica.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of South-West Wales, Malvern 2003.
Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, Church of St Peter A Grade II* Listed Building in Johnston, Pembrokeshire.