Efenechtyd – kościół św Michała

Historia

   Kościół św. Michała w Efenechtyd po raz pierwszy odnotowany został w kościelnych rejestrach (Norwich Taxatio) w 1253 roku jako “Eccla de Wenechdit”, musiał więc zostać zbudowany najpóźniej w pierwszej połowie XIII wieku, choć owalny kształt przykościelnego cmentarza wskazywałby na funkcjonowanie tu wczesnochrześcijańskiej wspólnoty już w czasach celtyckich. W XIV wieku kościół został powiększony o prezbiterium. Ta niewielka wciąż budowla powiększona została raz jeszcze pod koniec XV lub na początku XVI wieku o kruchtę. Nowożytne renowacje kościoła przeprowadzono w 1714 roku i ponownie w 1873 roku pod nadzorem architekta Arthura Bakera.

Architektura

   W swej najstarszej formie kościół był bardzo małą i wyjątkowo prostą budowlą, salą utworzoną przez prostokątny w planie obwód murów, bez wydzielonego zewnętrznie ani wewnętrznie prezbiterium. Wzniesiono go z lokalnego wapienia, w większości w postaci czworobocznych, lekko jedynie obrobionych i ułożonych warstwami bloków. W XIV wieku budowla została przedłużona ku wschodowi o czworoboczną część prezbiterialną, w zasadzie nie wyróżnioną zewnętrznie, poza małym uskokiem muru po stronie południowej, będącym raczej niedoróbką murarską niż celowym wyróżnieniem. Wewnątrz obie części kościoła rozdzielała drewniana przegroda lektorium. Wejście do kościoła prowadziło nietypowo jak na walijskie wiejskie kościoły od strony zachodniej. Tam też zostało poprzedzone kruchtą z murowanymi ścianami i drewnianą więźbą dachową.

Stan obecny

   Kościół zachował charakter małej, wiejskiej, średniowiecznej świątyni, pomimo nowożytnych renowacji, które doprowadziły do wymiany większości okien i wstawienia małej dzwonnicy nad zachodnim szczytem. Oryginalne ościeże i część maswerku zachowało tylko okno wschodnie, być może jednak pozostałe okna naśladują wykrój pierwotnych (zwłaszcza okno zachodnie). We wnętrzu zabytku przetrwała średniowieczna więźba dachowa, fragment dawnego lektorium (obecnie w postaci niskiej, rzeźbionej przegrody), oraz unikatowa drewniana chrzcielnica z XIV wieku. Zachowane polichromie ścienne pochodzą z czasów nowożytnych.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of North Wales, Malvern 1993.
Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, Parish Church of St Michael and All Angels A Grade II* Listed Building in Efenechtyd, Denbighshire.