Dolbadarn – zamek

Historia

    Zamek Dolbadarn został zbudowany w latach 20-tych XIII wieku przez Llywelyna ap Iorwerth. Miał on za zadanie kontrolować przełęcz Llanberis, obszar cennych pastwisk dla zwierząt i kluczowej drogi do Snowdonii, która była trzonem królestwa Gwynedd. Llywelyn spędził większość życia walcząc ze swoimi przeciwnikami i ostatecznie zjednoczył większość walijskich książąt pod swymi rządami. Ponadto utrzymywał wysoką pozycję dzięki kluczowym sojuszom z normańskimi lordami z granicznych marchii. W tym celu jego syn Dafydd poślubił Izabelę, córkę Williama de Braose, lorda Brecon. Podobnie córka Llywelyna, Helena, poślubiła Jana, późniejszego earla Chester. W związku z tym Llywelyn dążył nie tylko do wzniesienia nowoczesnego jak na ówczesne warunki zamku, ale także do stworzenia warowni o takim samym prestiżu, jaki posiadali jego nowi normańscy sojusznicy.
    Śmierć Llywelyna ap Iorwerth w 1240 roku spowodowała wy
buch podziałów między spadkobiercami oraz powolny upadek Gwynedd. Angielski król Henryk III starał się wykorzystać sytuację i na mocy traktatu z Woodstock z 1247 roku pozbawił Gwynedd kontroli nad krainami na wschód od Conwy. W 1255 roku Llywelyn ap Gruffudd (zwany Ostatnim) pokonał swoich przeciwników i na mocy traktatu z Montgomery z 1267 roku został uznany przez Anglików i Walijczyków za suzerena Walii. W tym okresie uwięził swojego starszego brata, Owaina ap Gruffudda, który najprawdopodobniej na zamku Dolbadarn  spędziłby prawie 20 lat w więzieniu.
    W 1282 roku z inicjatywy Dafydda ap Gruffudd, młodszego brata Llywelyna, wybuchła Druga Wojna o Niepodległość Walii. Sam Llywelyn został zabity pod koniec 1282 w bitwie pod Orewin Bridge, podczas gdy Dafydd uciekł najpierw do Dolwyddelan, następnie do Castell y Bere i ostatecznie do zamku Dolbadarn. W 1283 roku został schwytany przez Anglików i stracony przez powieszenie, podtopienie i poćwiartowanie. Dolbadarn został oblężony i zdobyty w tym samym roku.
   Król Edward I był zdeterminowany, aby zapobiec dalszym buntom w północnej Walii i rozpoczął budowę szeregu nowych zamków i otoczonych murem miast, zastępując stary walijski system administracyjny nowym, zarządzanym z Caernarfon. Zamek w Dolbadarn przestał mieć znaczenie i w ciągu dwóch lat drewno z warowni było używane przez Anglików do budowy zamku w Caernarfon. Było to zarówno praktyczne, jak i symboliczne działanie, demonstrujące anglo-normańską władzę nad jednym z najważniejszych ośrodków walijskich książąt.
     Pomimo utraty znaczenia Dolbadarn pozostał ośrodkiem administracyjnym królewskiego dworu, a na początku XIV wieku dokonano nawet napraw i niewielkiej rozbudowy. Podczas walijskiego buntu Owaina Glyndŵra z 1400 roku zamek mógł służyć jako więzienie. Niewiele jednak wiadomo o późniejszej historii zamku. Zapewne służył jako prywatna rezydencja mieszkalna, gdyż zewnętrzne kamienne schody donżonu zostały dodane nie później niż w połowie XVIII wieku. Od końca XVIII stulecia pozostawał w ruinie.

Architektura

   Zamek został wzniesiony na nieregularnym planie dostosowanym do kształtu terenu. Wzniesiono go z lokalnych łupków, łączonych bez użycia zaprawy, za wyjątkiem cylindrycznego, masywnego donżonu. Był on głównym elementem zamku, wzorowanym na podobnych budowlach z Bronllys, Longtown, Pembroke, Skenfrith, czy Tretower. Jego wysokość dziś wynosi 14  metrów, pierwotnie był z pewnością nieco wyższy. Oryginalne wejście znajdowało się na wysokości pierwszego piętra i dostępne było po drewnianych, łatwych do demontażu schodach. Na drugim piętrze mieściła się główna komnata, wyposażona w cztery okna, kominek i latrynę w wykuszu. Jedynie okno północne nie posiadało bocznych ław, jako że podciągano tu kratę brony. Zwieńczenie donżonu stanowił parapet i krenelaż. Komunikację zapewniała spiralna klatka schodowa w grubości muru, jedynie do piwnicy prowadziła klapa w podłodze i drabina. Nietypową i charakterystyczną cechą donżonu z Dolbadarn było wyposażenie go w bronę.
     Całość założenia zamkowego otaczał kurtynowy mur obronny o wysokości 5 metrów. Na wschód od donżonu umieszczono czworoboczną wieżę, podobną tylko że o kształcie symetrycznego prostokąta, wzniesiono w narożniku południowym, chroniła ona wjazd na zamek. W północnej części znajdował się prostokątny budynek wielkiej sali (great hall) o wymiarach 15 x 8 metrów, łączący się krótszymi bokami z wschodnim i zachodnim murem obronnym. Drzwi znajdowały się w każdym z dłuższych boków. Było to miejsce wydawania posiłków, uczt i podejmowania gości. Wschodnią część zamku zajmował kolejny prostokątny w planie budynek, wybudowany zapewne już w czasach angielskich, pod koniec XIII wieku.

Stan obecny

    Współcześnie jedynym zachowanym elementem zamku jest cylindryczna wieża – donżon. Jest to cenny przykład walijskiej, rodzimej budowli, wzorowanej na konstrukcjach normańskich. Z pozostałych fragmentów zamku przetrwały jedynie zarysy fundamentów. Dolbadarn jest obecnie własnością agendy rządowej Cadw i jest chroniony jako zabytek I klasy. Udostępniony jest do zwiedzania, łącznie z możliwością wejścia do wieży.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego