Denbigh – zamek

Historia

     Budowa zamku w Denbigh rozpoczęła się w 1282 roku, po zajęciu północnej Walii przez angielskiego króla Edwarda I. Warownia prawdopodobnie stanęła na miejscu wcześniejszej walijskiej budowli, zwanej w źródłach Dinbych. Król utworzył w Denbigh siedzibę nowego władztwa  i nadał te ziemie Henrykowi de Lacy, earlowi Lincoln. Ten z pomocą Jakuba z St. George, głównego architekta i mistrza murarskiego króla Edwarda rozpoczął budowę nowego zamku.
    Prace budowlane nad zamkiem nie zostały zakończone przed 1294 rokiem, kiedy to wybuchł walijski bunt pod dowództwem Madoga ap Llywelyna. Zamek został zajęty przez siły walijskie i odbity dopiero pod koniec roku. Budowę ponownie podjęto, choć prace przedłużały się, prawdopodobnie ze względu na śmierć najstarszego syna Henryka w wypadku na zamku. Sam Henryk de Lacy zmarł w 1311 roku nie pozostawiając męskiego potomka, co oznaczało, że ​​majątek przeszedł na jego córkę Alice, a następnie przez małżeństwo na Tomasza, earla Lancaster. Nowy pan zamku został stracony w 1322 roku za zdradę przez Edwarda II w zemście za udział w upadku ulubieńca królewskiego, Piersa Gavestona. Denbigh został przejęty przez Koronę i przyznany nowemu faworytowi króla, Hugowi Despenser. Reżim Edwarda został obalony w 1326 roku przez Rogera Mortimera i królową Izabelę. Mortimer przejął kontrolę nad Denbigh, chociaż sam został obalony w 1330 roku przez Edwarda III. Odtąd zamek był w posiadaniu Williama Montagu, earla Salisbury, który był jednym z kluczowych zwolenników nowego króla. W okresie tym trwały kolejne prace nad rozbudową zamku i murów miejskich. Ostatecznie jednak Edward III pojednał się
z rodziną Mortimerów, a Denbigh został im przywrócony w 1355 roku.
    W roku 1400 roku wybuchł bunt Owaina Glyndŵra przeciwko angielskiemu panowaniu. Jako że Edmund Mortimer miał zaledwie osiem lat, król Henryk IV wyznaczył Henryka Percy’ego na dowódcę Denbigh. Pomimo izolacji, miasto i zamek pozostały w rękach królewskich, aż do końca buntu w 1407 roku. Edmund nadal utrzymywał zamek do bezdzietnej śmierci w 1425 roku, kiedy to własność przeszła na Ryszarda, księcia Yorku.
    Podczas Wojny Dwóch Róż rodzina Mortimerów wspierała sprawę Yorków. W związku z tym w 1457 roku król Henryk VI Lancaster mianował swego przyrodniego brata Jaspera Tudora, earla Pembroke na gubernatora Denbigh. Mortimerowie odmówili oddania zamku, jednak po przegranej bitwie pod Ludlow, musieli w 1460 roku wycofać się z Denbigh. Rok później koło fortuny obróciło się i po bitwie pod Towton to Jasper musiał porzucić zamek. Próbował on ponownie przejąć warownię w 1468 roku, ale nie udało mu się tego dokonać, zamiast tego spaleniu uległo miasto.

    W czasach Tudorów zamek był w dużej mierze zaniedbany, nowa dynastia niechętnie wydawała pieniądze na fortyfikację wątpliwej wagi. Aby zaoszczędzić fundusze, Elżbieta I wynajęła zamek swojemu faworytowi Robertowi Dudleyowi, późniejszemu earlowi Leicester. Dokonał on drobnych naprawy zamku i zbudował nowy kościół w mieście.
    Na początku angielskiej wojny domowej w 1642 roku zamek był zrujnowany. Rojalistyczny pułkownik William Salesbury postanowił go jednak wzmocnić i obsadził na własny koszt garnizonem 500 żołnierzy. W 1645 roku po przegranej króla Karola w bitwach pod Naseby i Rowton Heath, wycofał się on na krótko do zamku Denbigh. W kwietniu 1646 roku Denbigh zostało oblężone przez armię parlamentarną pod dowódctwem Sir Thomasa Myttona. Pułkownik Salesbury wytrzymał 9 miesięczne oblężenie i z powodu widma głodu poddał się na honorowych warunkach dopiero w październiku 1646 roku. Po zdobyciu zamku Parlament zainstalował w nim niewielki garnizon pod dowództwem pułkownika George’a Twistletona, nowego gubernatora. Warownia była używana wówczas jako więzienie dla więźniów politycznych, w tym Davida Pennanta, szeryfa z hrabstwa Flintshire. W 1648 roku doszło do nieudanej próby włamania rojalistów, aby uratować więźniów z zamku.
    W 1659 roku Sir George Booth wzniecił powstanie rojalistów i prezbiterian przeciwko rządowi. Grupa żołnierzy rojalistów zdobyła zamek Denbigh i wziąła do niewoli garnizon. Po paru tygodniach po klęsce Bootha w bitwie pod Winnington Bridge rebelianci poddali się, a rząd odzyskał zamek. Generał George Monck nakazał następnie, aby został on rozebrany i nie mógł służyć celom militarnym. W ciągu kolejnego stulecia zamek popadał w coraz większą ruinę, rozbierany w celu uzyskania darmowego materiału budowlanego. Pierwsze prace zabezpieczające i naprawcze podjęto pod koniec XIX wieku.

Architektura

    Zamek został założony na naturalnym, łatwym do obrony skalnym zboczu nad doliną Clywd. Połączony był z miejskimi murami obronnymi, których stanowił południowy narożnik. Zbudowany został na planie wieloboku, wydłużonego w kierunku północ – południe, tworzącego wewnętrzny dziedziniec o wymiarach około 107 na 79 metrów. Całość obwodu składała się z pojedynczego muru obronnego wzmocnionego licznymi basztami.
    Głównym elementem zamku był potężny zespół bramny od strony północnej. Składał się on z nietypowego układu trzech wielokątnych baszt ułożonych w formę trójkąta, pomiędzy którymi przeprowadzono przejazd. Bramę zbudowano za pomocą ozdobnych pasów muru w różnych kolorach, które zapewne miały symbolizować królewski autorytet Edwarda I. Nad głównym wejściem wystawiono posąg, prawdopodobnie Edwarda II. Całość była broniona suchą fosą szeroką na 9,1 metra, mostem zwodzonym, otworami strzelczymi, w tym umieszczonymi w suficie przejazdu oraz broną.
    Na wschód od bramy znajdowała się kaplica królowej oraz studnia o 15  metrach głębokości. Tuż obok nich, przy wewnętrznej stronie muru, wzniesiono prostokątny budynek wielkiej sali (great hall), miejsce posiłków, uczt i przyjmowania ważnych gości. Odcinka tego broniła wieloboczna Wielka Baszta Kuchenna (Great Kitchen Tower) i  wieloboczna  Baszta Białej Komnaty (White Chamber Tower). Dalej na południe umieszczono mniejszą Basztę Domu Dzbaniarza (Pitcher House Tower), prawdopodobnie używaną do przechowywania wody w miesiącach letnich, oraz prostokątny budynek Zielonych Komnat, zwany tak ze względu na kolor ich kamieniarki. Budynek miał piwnice zaprojektowane specjalnie do przechowywania mięsa i wina, a górne kondygnacje pierwotnie zawierały komnaty mieszkalne. Pomiędzy budynkiem i Basztą Białej Komnaty umieszczono małą furtę umożliwiającą wyjście do miasta.
    Południową stronę zamku zamykała trójpiętrowa Baszta Boczna (Postern Tower), flankująca znajdującą się obok tylnią bramę. Wyjście prowadziło przez most zwodzony, dalej po brukowanej rampie, zakręcając do kolejnej wieży bramnej i dodanego później przedbramia, flankowanego przez małą basztę podkowiastą zewnętrznego muru obronnego i większą Basztę Skarbca (Treasure House Tower) umieszczoną w głównym murze obronnym.
    Zachodni fragment obwarowań zamku wzmacniała Baszta Przy Skarbcu (Tower Next Treasure House), Baszta Biskupia (Bishop’s Tower) oraz potężna oktagonalna Baszta Czerwona, nazwana tak ze względu na użyty do jej budowy czerwony piaskowiec. Łączyła się ona murem z miejskimi fortyfikacjami i północną bramą zamku. Przed zachodnią kurtyną rozciągały się obronne tarasy, które pierwotnie uniemożliwiały podkopanie baszt i najcieńszych odcinków muru obronnego. Po wewnętrznej stronie muru południowo-zachodniego narożnika zamku, pierwotnie znajdowały się stajnie, kuźnia kowalska i magazyny.

Stan obecny

   Zamek przetrwał w postaci czytelnej trwałej ruiny. Jego najbardziej charakterystycznym elementem jest zespół bramy północnej, częściowo zachowały się także Baszta Kuchenna, Białej Komnaty i Baszta Przy Skarbcu wraz z murem obronnym na dużej części obwodu. Na dziedzińcu wyróżniają się relikty budynku Zielonych Komnat. Zamek znajduje się pod opieką rządowej agendy Cadw, która udostępnia go do zwiedzania.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego