Caerhun – kościół św Marii

Historia

   Kościół św. Marii w Caerhun prawdopodobnie został zbudowany w XIII wieku przez cystersów z opactwa Maenan. Wzniesiono go w obrębie wałów rzymskiego fortu Canovium. W XV wieku świątynia została przebudowana i powiększona. W 1591 roku do budowli dostawiona została kaplica, ufundowana, według widocznej łacińskiej inskrypcji, przez Edwarda Williamsa i jego żonę Grace (Edward w 1570 roku pełnił funkcję szeryfa Caernarfon). W XIX wieku i następnie w drugiej połowie XX stulecia kościół poddano renowacji.

Architektura

   Kościół został wzniesiony z miejscowego, nieobrobionego kamienia, ale użyto także szereg czerwonych bloków piaskowca, prawdopodobnie pochodzenia rzymskiego z ruin fortu Canovium. Dach natomiast był pokryty strzechą, później wymienioną łupkami. Budowla pierwotnie składała się jedynie z długiej nawy bez wyodrębnionego zewnętrznie prezbiterium. Oświetlały ją wąskie, ostrołucznie zamknięte okna, w ścianie wschodniej zgrupowane w triadę.
   W XV wieku świątynię przedłużono od wschodu o część prezbiterialną, zachowując tą samą szerokość budynku. Dodatkowo po stronie południowej wzniesiona została mała kruchta. W XVI wieku przebudowano zachodnią fasadę kościoła, zaopatrzoną wówczas w niedużą dzwonnicę osadzoną na płytkim wykuszu podpartym przez cztery wsporniki. Pod koniec XVI wieku przy południowej stronie wschodniego fragmentu kościoła dobudowano czworoboczną w planie kaplicę.
   Wewnątrz nawa i prezbiterium zostały zwieńczone wspaniałą XIV lub XV-wieczną drewnianą więźbą o łukowo wygiętych jętkach. Część kościoła przeznaczoną dla świeckich prawdopodobnie odgradzało od części kapłańskiej z głównym ołtarzem drewniane lektorium. Z boku ołtarza utworzona została nisza, najpewniej mieszcząca do czasu reformacji posąg Maryi.

Stan obecny

   Średniowieczny kościół w Caerhun posiada dziś po stronie południowo – wschodniej nowożytną zakrystią, powstałą na miejscu średniowiecznej kruchty. Przekształcona została także większość okien za wyjątkiem trzech wschodnich w prezbiterium i okien kaplicy południowej. Z najstarszego wyposażenia zachowała się kamienna chrzcielnica, jednak najcenniejszym elementem wnętrza jest więźba dachowa z XIV lub XV wieku. W okresie nowożytnym została ona wzmocniona krótkimi drewnianymi wspornikami, prawdopodobnie podczas wymiany strzechy na cięższy dach z łupków.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of North Wales, Malvern 1993.

Strona internetowa caruconwy.com, St. Mary’s Church in Caerhun.
Strona internetowa walesdirectory.co.uk, St Mary’s Church Caerhun.