Caergwrle – zamek

Historia

   Zamek Caergwrle zwany także zamkiem Hope, został wzniesiony na angielsko – walijskim pograniczu, na wzgórzu na którym w okresie rzymskim prawdopodobnie istniał gród. Budowa zamku rozpoczęła się w 1277 roku, po tym, jak angielski król Edward I udzielił na nią zezwolenia Dafyddowi ap Gruffyddowi, jako nagrodę za służbę w pierwszej wojnie walijskiej. Dafydd, brat Llywelyna Wielkiego, walczył z rodakami po tym, jak został uwięziony przez Llywelyna, by zrzec się dziedzicznych praw do ziemi. Edward wypowiedział wojnę w 1276 roku, a następnie narzucił Llywelynowi podział majątku i w konsekwencji kontrolę nad walijskimi ziemiami, które wcześniej posiadał Llywelyn.
   Pierwsza wzmianka o zamku pojawia się w 1278 roku, kiedy to Edward wysłał Daffydowi 100 marek. Nie wiadomo jednak, czy miało to pomóc w początku budowy, czy też wspomóc utrzymanie już istniejącej budowli. Sądząc po wyglądzie zamku, prawdopodobnie zatrudniono angielskich murarzy do prac nad nim. Najwyraźniej jednak nie został ukończony przed buntem Dafydda w 1282 roku. Edward zebrał armię i wysłał Reginalda de Greya, by zdobył zamek, lecz po przybyciu  odkryto, że Dafydd wycofał się i opuścił Caergwrle. Przedtem jednak Walijczycy zniszczyli warownię, m.in. zasypując zamkową studnię. W ciągu kolejnych czternastu tygodni Reginald odbudował zamek. W ich trakcie zatrudnionych było ponad 340 stolarzy i ponad 600 robotników oraz kolejnych trzydziestu paru kamieniarzy. Wzniesiono wówczas wiele drewnianych budynków m.in. kaplicę, piekarnię i kilka pomieszczeń dla urzędników.
   W 1283 roku Edward oddał Caergwrle swojej żonie, Eleonorze kastylijskiej. Istniejące wzmianki o zakrytych murach wskazują, że prace nad zamkiem nie były jeszcze wówczas zakończone. Jako że planowano rozwinąć miasto u podnóża zamku, Eleonora uzyskała pozwolenie na cotygodniowy targ w osadzie oraz na sprowadzenie angielskich osadników. Plany te jednak pokrzyżował przypadkowy pożar, mający miejsce jeszcze gdy Edward i Eleonora byli obecni na zamku. Uszkodzona warownia przeszła następnie w ręce Edwarda z Caernarfon, późniejszego króla Edwarda II, lecz nie dokonał on żadnych napraw. Kiedy Edward został królem, przekazał zamek Janowi Cromwellowi w dożywocie w zamian za jego naprawę. Wątpliwe jednak, aby dokonał on jakiejkolwiek renowacji. Po jego śmierci zamek został dany Edwardowi, Czarnemu Księciu, który zauważył, że mury i wieże były w ruinie, nie istniało także żadne pomieszczenie zdatne do zamieszkania. W kolejnych wiekach zamek rozbierano w celu uzyskania materiału budowlanego.

Architektura

   Zamek został zbudowany na południowo-zachodnim rogu stromego wzgórza. Jego fundamenty wzniesiono z wydobywanego lokalnie gruboziarnistego, krzemionkowego piaskowca. Istnieją dwa style w murze. Najlepiej opracowano fragmenty w pobliżu obszarów mieszkalnych zamku i na jego zewnętrznych częściach. Ściany wewnętrzne zostały natomiast pokryte tynkiem, przez co niepotrzebne były staranniejsze prace kamieniarskie.
   Warownia składała się z potężnej, narożnej, cylindrycznej wieży po stronie południowej, pełniącej zapewne funkcje donżonu. Od strony północnej i wschodniej zamek zabezpieczały dwie mniejsze baszty podkowiaste, a całość połączono murem obronnym wyznaczającym dziedziniec o kształcie zbliżonym do trapezu. Północno – zachodni narożnik był lekko zaokrąglony, możliwe iż miał formę słabo wysuniętej baszty. Wschodni mur między basztami podkowiastymi, został wyposażony w przyporę, która mogła podpierać mniejszą wieżyczkę. Na północny – wschód od donżonu, tuż obok wschodniej baszty znajdował się kamienny piec do wyrobu chleba. Brama znajdowała się w kurtynie północnej muru, prowadził do niej drewniany most zwodzony, może poprzedzony przedbramiem. Zabudowa dziedzińca ograniczała się głównie do drewnianych konstrukcji.

Stan obecny

   Do czasów współczesnych zachowały się niewielkie fragmenty zamku z których najbardziej wyróżnia się wschodni fragment muru obronnego, relikty podkowiastej baszty północnej i fragment muru łączącego basztę południowo – wschodnią z donżonem. Wstęp na teren ruin jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kenyon J., The medieval castles of Wales, Cardiff 2010.
Taylor A. J., The Welsh castles of Edward I, London 1986.

Strona internetowa wikipedia.org, Caergwrle Castle.