Caergwrle – zamek

Historia

   Zamek Caergwrle zwany także zamkiem Hope, został wzniesiony na angielsko – walijskim pograniczu, na wzgórzu na którym w okresie rzymskim prawdopodobnie istniał gród. Budowa zamku rozpoczęła się w 1277 roku, po tym, jak angielski król Edward I udzielił na nią zezwolenia Dafyddowi ap Gruffyddowi, jako nagrodę za służbę w pierwszej wojnie walijskiej. Dafydd, brat Llywelyna Wielkiego, walczył z rodakami po tym, jak został uwięziony przez Llywelyna, by zrzec się dziedzicznych praw do ziemi. Edward wypowiedział wojnę w 1276 roku, a następnie narzucił Llywelynowi podział majątku i w konsekwencji kontrolę nad walijskimi ziemiami, które wcześniej posiadał Llywelyn.
   Pierwsza wzmianka o zamku pojawia się w 1278 roku, kiedy to Edward wysłał Daffydowi 100 marek. Nie wiadomo jednak, czy miało to pomóc w początku budowy, czy też wspomóc utrzymanie już istniejącej budowli. Sądząc po wyglądzie zamku, prawdopodobnie zatrudniono angielskich murarzy do prac nad nim. Najwyraźniej jednak nie został ukończony przed buntem Dafydda w 1282 roku. Edward zebrał armię i wysłał Reginalda de Greya, by zdobył zamek, lecz po przybyciu  odkryto, że Dafydd wycofał się i opuścił Caergwrle. Przedtem jednak Walijczycy zniszczyli warownię, m.in. zasypując zamkową studnię. W ciągu kolejnych czternastu tygodni Reginald odbudował zamek. W ich trakcie zatrudnionych było ponad 340 stolarzy i ponad 600 robotników oraz kolejnych trzydziestu paru kamieniarzy. Wzniesiono wówczas wiele drewnianych budynków m.in. kaplicę, piekarnię i kilka pomieszczeń dla urzędników.
   W 1283 roku Edward oddał Caergwrle swojej żonie, Eleonorze kastylijskiej. Istniejące wzmianki o zakrytych murach wskazują, że prace nad zamkiem nie były jeszcze wówczas zakończone. Jako że planowano rozwinąć miasto u podnóża zamku, Eleonora uzyskała pozwolenie na cotygodniowy targ w osadzie oraz na sprowadzenie angielskich osadników. Plany te jednak pokrzyżował przypadkowy pożar, mający miejsce jeszcze gdy Edward i Eleonora byli obecni na zamku. Uszkodzona warownia przeszła następnie w ręce Edwarda z Caernarfon, późniejszego króla Edwarda II, lecz nie dokonał on żadnych napraw. Kiedy Edward został królem, przekazał zamek Janowi Cromwellowi w dożywocie w zamian za jego naprawę. Wątpliwe jednak, aby dokonał on jakiejkolwiek renowacji. Po jego śmierci zamek został dany Edwardowi, Czarnemu Księciu, który zauważył, że mury i wieże były w ruinie, nie istniało także żadne pomieszczenie zdatne do zamieszkania. W kolejnych wiekach zamek rozbierano w celu uzyskania materiału budowlanego.

Architektura

   Caergwrle został zbudowany na południowo-zachodnim rogu stromego wzgórza, górującego nad rzeką Alun. Opływała ona zamek od wschodu i częściowo od północy. Fundamenty zamku wzniesiono z wydobywanego lokalnie gruboziarnistego, krzemionkowego piaskowca. Istnieją dwa style w murze. Najlepiej opracowano fragmenty w pobliżu obszarów mieszkalnych zamku i na jego zewnętrznych częściach. Ściany wewnętrzne zostały natomiast pokryte tynkiem, przez co niepotrzebne były staranniejsze prace kamieniarskie.
   Warownia składała się z potężnej, narożnej, cylindrycznej wieży po stronie południowej, pełniącej zapewne funkcję donżonu. Od strony północnej i wschodniej zamek zabezpieczały dwie mniejsze baszty podkowiaste, a całość połączono murem obronnym wyznaczającym dziedziniec o kształcie zbliżonym do trapezu. Baszta północna posiadała ciemne przyziemie oraz górną komorę użytkowaną do celów mieszkalnych, gdyż była wyposażona w kominek i położona obok dwóch kanałów służących jako latryny. Północno – zachodni narożnik zamku był lekko zaokrąglony, możliwe iż miał formę słabo wysuniętej baszty. Wschodni mur między basztami podkowiastymi, został wyposażony w przyporę, która mogła podpierać mniejszą wieżyczkę. Na północny – wschód od donżonu, tuż obok wschodniej baszty znajdował się kamienny piec do wyrobu chleba. Brama znajdowała się w kurtynie północnej muru. Prowadził do niej drewniany most zwodzony przerzucony ponad przekopem, może poprzedzony przedbramiem. Zabudowa niedużego dziedzińca ograniczała się głównie do drewnianych konstrukcji przystawionych do wewnętrznych ścian murów obwodowych.
   Zamek posiadał cechy typowe dla budownictwa anglo-normańskiego (potężny, cylindryczny donżon) oraz rodzimego, walijskiego (charakterystyczne baszty na planie podkowy). Możliwe, iż jego budowa nie została nigdy ukończona.

Stan obecny

   Do czasów współczesnych zachowały się niewielkie fragmenty zamku z których najbardziej wyróżnia się wschodni fragment muru obronnego, relikty podkowiastej baszty północnej i fragment muru łączącego basztę południowo – wschodnią z donżonem. Wstęp na teren ruin jest wolny. Ścieżkę od ulicy do zamku pokonać można w 20 minut lub w 10 minut jeśli skróci się drogę przez las.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Davis P.R., Castles of the Welsh Princes, Talybont 2011.

Kenyon J., The medieval castles of Wales, Cardiff 2010.
Morgane G., Castles in Wales, Talybont 2008.
Taylor A. J., The Welsh castles of Edward I, London 1986.

Strona internetowa wikipedia.org, Caergwrle Castle.