Historia
Obronna osada Caer Drewyn wniesiona został w epoce żelaza, około 700-100 roku p.n.e. Prawdopodobnie jej budowa miała dwie fazy, z których pierwsza charakteryzowała się skromnymi rozmiarami obwodu obronnego. W okresie średniowiecza dojść mogło do ponownego, częściowego zasiedlenia osady, choć raczej nie miało to związku z Owainem Gwynedd, XII-wiecznym królem Gwynedd, ani Owainem Glyndŵrem, przywódcą XV-wiecznego powstania, na których wskazywała późna i niepotwierdzona tradycja. W przekazach pisemnych Caer Drewyn pojawiło się dopiero w 1600 roku, wraz z imieniem bohatera lub olbrzyma, z którym grodzisko było kojarzone w lokalnych legendach. W okresie tym było już od długiego czasu opuszczone.
Architektura
Osadę Caer Drewyn zbudowano na zachodnim krańcu wzgórza, górującego nad doliną rzeki Dee po stronie południowej i jej mniejszymi dopływami na płaskim fragmencie terenu od zachodu i północy. Jedyny dogodny bezpośredni dostęp wiódł do osady od wschodu, z kierunku masywu Gór Llantysilio, choć po około kilometrze wzgórze od pozostałej części grzbietu natura oddzieliła z tamtej strony wąską doliną rzeki Morwynion, a jeszcze bliżej, w środkowej partii wzniesienia, znajdował się zabagniony wąwóz. Zbocza wzniesienia były wysokie i strome z każdej strony, za wyjątkiem podejścia północno – wschodniego. Dodatkowo pokonywanie stoków utrudniał piarg, którego materiał wykorzystany został do budowy obwarowań osady.
Caer Drewyn założone zostało na planie owalu, zbliżonego nieco do formy kropli, z ostrym zakończeniem nieprzypadkowo skierowanym ku północnemu -wschodowi. Po przeciwnej stronie południowo – zachodniej fortyfikacje nie zostały poprowadzone łukiem, jak od północnego – zachodu i południowego – wschodu, lecz dwoma prostymi odcinkami, co wynikało ze ścisłego ich dopasowania do krawędzi stromych zboczy. Całość miała około 192 metry długości na osi północ – południe i 215 metrów na osi wschód – zachód, obejmując obszar o wielkości około 3,4 ha. Cechą charakterystyczną osady było umieszczenie jej na pochyłym terenie, zwłaszcza w zachodniej części majdanu, a także brak wydzielonego podgrodzia.
Główna brama znajdowała się po stronie północno – wschodniej. Tworzył ją zakrzywiony, umieszczony na równym fragmencie terenu korytarz, od południowego – wschodu sąsiadujący z rodzajem aneksu, który jednak nie miał bezpośredniego połączenia z korytarzem bramnym, lecz dysponował osobnym wejściem i mógł powstać na wcześniejszym etapie, a następnie służył jako pomocnicza zagroda. Ponadto mniejsze furty umieszczono od północy i północnego – zachodu. Pierwsza mogła stanowić rodzaj bramy wypadowej lub furty ułatwiającej komunikację z głównym szlakiem wiodącym do osady, natomiast zachodnia miała znaczenie z powodu znajdującego się poniżej na zboczu źródła świeżej wody.
Wał obronny osady zbudowany był z przemieszanych, rzucanych bezładnie kamieni i gruzu, które oblicowano od strony zewnętrznej i wewnętrznej murem z układanych bez przewiązania zaprawą kamieni, przy czym lepiej wykonane zostało zewnętrzne lico (od strony polnej) niż lico skierowane w stronę majdanu. Na niektórych odcinkach, głównie południowo – zachodnich, rdzeń wału był ziemny, z kamiennym jedynie licem. Szerokość wału u podstawy wynosiła około 5,5 – 6 metrów. Od strony wewnętrznej miał formę schodkową, z główną, najwyższą platformą bojową o szerokości około 1,5 metra. Znajdować się ona mogła na wysokości około 4-4,6 metra i musiała być wyposażona w jakąś formę przedpiersia, czy to drewnianą, czy też kamienną. Ze względu na schodkową formę wału, drabiny lub schody wiodące na jego koronę były zbędne. Wał przypuszczalnie nie był poprzedzony rowem fosy, a przynajmniej nie na większości obwodu.
Na terenie osady znajdowało się co najmniej 13 mieszkalnych budynków, nie wiadomo jednak czy funkcjonujących równocześnie. Były to domostwa okrągłe w planie, o średnicy od 6 do 11 metrów, ale najczęściej wielkości około 9 metrów średnicy, konstrukcji drewnianej, ze stożkowymi dachami krytymi strzechą. Prawdopodobnie wznoszono je z wkopywanych w podłoże słupów, rozmieszczonych w równych odległościach na planie koła, pomiędzy którymi przestrzenie wypełniano mniejszymi belkami lub ścianami plecionkowymi. W przypadku większych budowli, oprócz ścian obwodowych, podporę dachu stanowić mogły słupy tworzące wewnętrzne podziały lub wolnostojące słupy rozmieszczone pośrodku domostwa. Wykorzystywano też prawdopodobnie inne drewniane budynki, takie jak obory dla zwierząt i spichlerze, niekoniecznie wznoszone na planie koła. Pośrodku każdego domu mieszkalnego funkcjonowało otwarte palenisko.
Stan obecny
Obwarowania osady przetrwały praktycznie na całym obwodzie. W dużej części tworzą osypisko o szerokości około dwukrotnie większej niż pierwotna szerokość wału, ale na niektórych odcinkach pośród zwałowiska kamieni wciąż widoczne są fragmenty muru z układanych bez użycia zaprawy kamieni. Nadal czytelne są wszystkie trzy bramy, choć brama główna ucierpiała na przestrzeni wieków najbardziej i jest dziś raczej bezkształtnym zwałowiskiem materiału budowlanego. Dwie przerwy w murze po stronie południowej wykonano w czasach nowożytnych. Ślady po zabudowie mieszkalnej są tylko słabo zarysowanymi w terenie kolistymi nierównościami podłoża. Pozostałości kamiennych budynków przy bramie zachodniej i we wschodnim aneksie przypuszczalnie dotyczą późniejszej zabudowy, być może wznoszonej przez pasterzy. Obecnie teren grodziska jest wykorzystywany jako pastwisko dla owiec i jest ogólno dostępny.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Driver T., The Hillforts of Iron Age Wales, Eardisley 2023.
Forde-Johnston J., Hillforts of the Iron Age in England and Wales, Liverpool 1976.
Jones N.W., Heather & Hillforts. Archaeological Condition Survey, [b.m.w.] 2004.
Reid M., Prehistoric Houses in Britain, Princes Risborough 1993.
The Royal Commission on The Ancient and Historical Monuments and Constructions in Wales and Monmouthshire. An Inventory of the Ancient Monuments in Wales and Monmouthshire. County of Merioneth, London 1921.