Historia
Kościół św. Michała prawdopodobnie zbudowany został w XIII wieku. W przekazach pisemnych Bryngwyn, czyli „białe wzgórze”, pojawiło się po raz pierwszy jako Brewen w 1231 roku. Sam kościół odnotowano w rejestrze podatkowym papieskiej dziesięciny z 1291 roku („Ecclesia de Bringwin'”). W XIV stuleciu oraz na przełomie XV i XVI wieku przechodził on remonty i mniejsze prace dostosowujące go do zmieniającej się stylistyki gotyckiej, w trakcie których wstawiano nowe okna, dobudowano kruchtę oraz wymieniano więźbę dachową. Wielką wiktoriańską renowację kościoła przeprowadzono w latach 1874-1877.
Architektura
Średniowieczny kościół i osada ulokowane zostały na rozległym wzgórzu. Kościół składał się z obszernej, szerokiej nawy na planie prostokąta, oraz nieco węższego, niższego i krótszego prezbiterium, także zbudowanego na planie prostokąta. Budynek został zorientowany względem stron świata, ale z odchyleniem prezbiterium od osi w kierunku północnym. Wejście umieszczono w zachodniej części południowej ściany nawy, od XV wieku w ostrołucznym, profilowanym portalu, osłoniętym kruchtą z bocznymi siedziskami. Mury kościoła opięto sfazowanym cokołem.
Wnętrze kościoła początkowo oświetlały niskie i wąskie, rozglifione do wnętrza otwory lancetowate, grupowane po dwa obok siebie. W XIV wieku wprowadzono większe okna ostrołuczne, z których część mogła być zamknięta trójliśćmi. Tradycyjnie największym oknem, wyposażonym w najbogatszy maswerk, był otwór wschodni w prezbiterium, mający za zadanie oświetlać ołtarz. Późnogotyckie okna z XV i XVI wieku osadzano w czworobocznych ościeżach, dzielonych laskami na trzy otwory z zamknięciami w ośle grzbiety lub trójliście.
Wnętrze kościoła przykryte zostało otwartą więźbą dachową. W prezbiterium na przełomie XV i XVI wieku zastosowano więzary z łukowo wzmocnionymi jętkami i krokwiami. Wiatrownice ułożono pomiędzy płatwiami w dwóch rzędach i z trzecim rzędem o połowie wysokości dwóch pierwszych. W rzędach o pełnej wysokości w każdej wiatrownicy wycięto dwa łuki, tak że razem grupa czterech wiatrownic utworzyła ozdobny czwórliść.
Stan obecny
Kościół pomimo zainstalowania na jego nawie nowożytnej wieżyczki oraz wymiany części okien, zachował średniowieczną formę. Zarówno w nawie, jak i prezbiterium przetrwały pary lancetowatych okien z końca XIII wieku, duże okno północne prezbiterium być może pochodzi z XIV wieku, portal w nawie z przełomu XV i XVI wieku, ponadto wewnątrz prezbiterium przetrwała więźba dachowa z przełomu XV i XVI wieku. Oryginalna jest także dębowa więźba dachowa kruchty. Niestety w XIX wieku wymieniona została cała arkada tęczy, w dużym stopniu przemurowano zachodnią i północną ścianę nawy, a wejście do prezbiterium przeniesiono ze strony południowej na północną. W środku prezbiterium przechowywany jest zdobiony kamień z VII-IX wieku oraz kamień z surowo wyciosaną postacią kobiety z dwóch stron. W kościele zachował się również jeden z najstarszych w Walii dzwonów, datowany na XIII wiek.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Haslam R., The buildings of Wales. Powys (Montgomeryshire, Radnorshire, Breconshire), London 1979.
Martin C.H., Silvester R.J., Watson S.E., Historic settlements in the Brecon Beacons National Park, [b.m.w.] 2013.
Salter M., The old parish churches of Mid-Wales, Malvern 1997.
The Royal Commission on The Ancient and Historical Monuments and Constructions in Wales and Monmouthshire. An Inventory of the Ancient and Historical Monuments in Wales and Monmouthshire, III County of Radnor, London 1913.