Beaumaris – zamek

Historia

    Zamek Beaumaris był najpóźniejszą warownią wzniesioną przez angielskiego króla Edwarda I po jego podboju Walii w drugiej połowie XIII wieku. Budowę rozpoczęto na początku 1295 roku, zaraz po zdławieniu walijskiego buntu Madoga ap Llywelyna,  na miejscu zwanym Beau Mareys, czyli “Piękne mokradła”. Prowadzona była przez mistrza budowlanego i architekta francuskiego pochodzenia, Jakuba z Saint George, przy użyciu 1800 robotników i 450 kamieniarzy. Praca pochłaniała wysoką wówczas  kwotę 270 funtów tygodniowo, przez co projekt szybko popadł w zadłużenie, zmuszając urzędników do wydawania skórzanych żetonów, zamiast zapłaty normalną monetą. W 1296 roku budowa została spowolniona, a około 1298-1300 została wstrzymana całkowicie. Było to wynikiem przede wszystkim nowych wojen Edwarda w Szkocji, które zaczęły pochłaniać jego uwagę i środki finansowe. Wewnętrzne mury i baszty nie osiągnęły pełnej wysokości, a północne i północno-zachodnie fragmenty zamku nie miały w ogóle zewnętrznych zabezpieczeń. Z powodu obawy przed szkocką inwazją na północną Walię, prace podjęto ponownie około 1306 roku, najpierw pod kierunkiem mistrza Jakuba, a następnie po jego śmierci w 1309 roku, mistrza Nicolasa de Derneford. Budowa została ostatecznie wstrzymana w 1330 roku, a zamek nadal nie osiągnął zamierzonej wysokość. Wydano na niego ponad 15 000 funtów, co stanowiło wówczas ogromną sumę.
    W 1400 roku wybuchła w północnej Walii rewolta pod wodzą Owaina Glyndŵr, przeciwko angielskiemu panowaniu. Zamek Beaumaris został w 1403 roku oblężony i przejęty przez powstańców, a następnie odbity przez siły królewskie w 1405 roku. Po tym wydarzeniu zamek popadł w ruinę; w XVI wieku konstabl zamkowy narzekał, że jest chroniony przez arsenał składający się jedynie z ośmiu lub dziesięciu małych dział i czterdziestu łuków, które uznano za całkowicie nieadekwatne do ochrony twierdzy przed potencjalnym szkockim atakiem. W kolejnych latach sprawy pogorszyły się i do 1609 roku zamek został sklasyfikowany jako “całkowicie zrujnowany”.
    Gdy w 1642 roku wybuchła wojna domowa między zwolennikami króla Karola I a zwolennikami Parlamentu, Beaumaris był strategicznym miejscem, kontrolującym drogę między bazami króla w Irlandii i w Anglii. Thomas Bulkeley, którego rodzina  zarządzała zamkiem od kilku stuleci, trzymał Beaumaris  w imieniu króla i dostał około 3000 funtów na poprawę jego obrony. Nie wystarczyło to jednak i gdy w 1646 królewska armia została pokonana, zamek został podporządkowany siłom Parlamentu. Dwa lata później wyspa Anglesey zbuntowała się przeciwko Parlamentowi, Beaumaris został na krótko przejęty przez siły rojalistów, lecz poddał się ponownie po raz drugi w październiku 1648 roku.
    Po wojnie wiele zamków zostało zrujnowanych, uszkodzonych i rozebranych by uniemożliwić ich użycie w celach wojskowych, na szczęście dla Beaumaris Parlament był zaniepokojony groźbą inwazji rojalistów ze Szkocji i oszczędził zamek. Jego zarządcą został pułkownik John Jones, a gdy Karol II powrócił na tron ​​w 1660 roku, przywrócił zwierzchnictwo nad warownią rodzinie Bulkeleyów. W 1807 roku lord Thomas Bulkeley kupił zamek od Korony i włączył w teren stworzonego przez siebie parku. Wtedy też rozpoczął się romantyczny trend w trakcie którego zamki stały się atrakcyjnymi miejscami odwiedzanymi przez malarzy i podróżników. Pierwsze prace renowacyjne i naprawcze na zamku Beaumaris rozpoczęto w 1925 roku i kontynuowano w okresie powojennym.

Architektura

     Zbudowany we wschodniej części miasta Beaumaris, zamek nigdy nie został w pełni ukończony. Udało się wznieść koncentryczne, obwodowe mury obronne, wzmocnione ułożonymi symetrycznie 6 basztami i dwoma bramami o niepełnej wysokości, zamykającymi wewnętrzny dziedziniec o kwadratowym kształcie. Dodatkową obronę stanowił zewnętrzny, ośmioboczny, niższy pas obwarowań z 12 cylindrycznymi basztami i dwoma ufortyfikowanymi bramami. Przed nim znajdowała się nawodniona fosa.
    Kamień używany przy budowie był mieszaniną wapienia, piaskowca i zielonych łupków, które dość losowo umieszczano wznosząc mury i baszty. Używania łupków zaprzestano po przerwie w pracach budowlanych w 1298 roku, w wyniku czego ogranicza się on do niższych poziomów murów.
    Głównym wejściem do zamku była południowa, zewnętrzna Brama nad Morzem, położona obok doku zamkowego, który pozwalał na dostarczenie zaopatrzenia bezpośrednio drogą morską przez sztuczny kanał. Dok zasilany był wodą morską, a fosa wodą ze strumienia, poziom między nimi wyrównywany był za pomocą śluzy. Dok chroniony był przez mur, nazwany później Chodnikiem Kanonierów i przez platformę, która w średniowieczu mogła pomieścić przenośne urządzenia obronne np. trebusze lub balisty. Brama nad Morzem prowadziła do barbakanu wewnętrznej bramy południowej, chronionego mostem zwodzonym, tzw. mordowniami, czyli otworami strzelczymi w suficie przejazdu bramnego i licznymi innymi strzelnicami. Zewnętrzny pas obwarowań z 12 cylindrycznymi basztami, został  wyposażony w około 300 stanowisk strzeleckich dla łuczników, w tym 164 otwory strzelcze. Również od strony północnej planowano umieścić zewnętrzną bramę, jednak nie została ona nigdy w pełni ukończona. W zewnętrznych murach umieszczono także znaczącą ilość latryn. Zostały one zaprojektowane do wykorzystywania wody z fosy, ale system ten prawdopodobnie nie działał zbyt dobrze w praktyce.
    Mury wewnętrzne były wyższe, osiągnęły 11 metrów wysokości i 4,7 metra grubości. W narożach umieszczono cztery cylindryczne baszty i po jednej podkowiastej w kurtynie wschodniej i zachodniej. Wewnętrzna brama północna i południowa składały się z dwóch baszt podkowiastych pomiędzy którymi umieszczono przejazdy. Od strony dziedzińca wzniesiono przy każdej bramie po dwie wieżyczki komunikacyjne umożliwiające wejście na szczyt. Wewnętrzna brama północna przewidziana była jako dwukondygnacyjna, z dwoma zestawami po pięć dużych okien, z których tylko jedno piętro zostało ukończone. Na pierwszym piętrze miała znajdować się wielka sala o wymiarach 21 na 7,6 metra, podzielona na dwie części z osobnymi kominkami do ogrzewania. Wewnętrzna brama południowa miała mieć identyczny wygląd jak północna, lecz prace przy niej były mniej zaawansowane. Mury wewnętrznych  obwarowań zawierają przejścia na pierwszym piętrze, mające umożliwić załodze poruszanie się między basztami, dostęp do pomieszczeń straży i latryn zamku. Sześć baszt wewnętrznego obwodu miało mieć trzy kondygnacje i zawierać pomieszczenia ogrzewane kominkami. W środkową, wschodnią basztę została wbudowana zamkowa kaplica.

Stan obecny

    Zamek Beaumaris do czasów współczesnych przetrwał w formie trwałej ruiny, wynikającej jednak bardziej z nieukończenia budowy, niż z późniejszych zniszczeń. Zachował się pełny zewnętrzny obwód obwarowań oraz wewnętrzny o niepełnej wysokości. Nie wzniesiono także żadnej wewnętrznej zabudowy na zamkowym dziedzińcu. W 1986 roku UNESCO uznało zamek za jeden z “najlepszych przykładów architektury wojskowej końca XIII i początku XIV wieku w Europie” i dodało go do Listy Światowego Dziedzictwa. Obecnie Beaumaris jest zarządzany przez agendę rządową Cadw i udostępniony do zwiedzania, jako jedna z największych atrakcji historycznych na terenie północnej Walii.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego