Amroth – kościół św Elidyra

Historia

   Kościół w Amroth został wzniesiony w XII wieku na miejscu wcześniejszej przednormańskiej świątyni. W 1150 roku został przekazany zakonowi joannitów z pobliskiej komturii w Slebech. W XIII wieku oraz ponownie na przełomie XV i XVI stulecia został przebudowany i powiększony. Prace budowlane pod koniec średniowiecza prawdopodobnie prowadzone były przez Johna Elliota, który dobudował do kościoła rodową kaplicę. Kolejna gruntowana przebudowa połączona z renowacją została przeprowadzona w latach 1851-1855, lecz na szczęście nie objęła ona pierwotnych murów, wieży, stropów i kaplicy, wydłużeniu w kierunku zachodnim uległa natomiast nawa. W XIX wieku przekształcono także prawie wszystkie okna poza otworami umieszczonymi w wieży i dobudowano kruchtę. W 1899 roku do kościoła dostawiona została zakrystia.

Architektura

   Kościół z XIII wieku wzniesiony został na planie krzyża, składającego się z dwuprzęsłowej nawy, północnego i południowego ramienia transeptu oraz dwuprzęsłowego prezbiterium (południowe ramię transeptu mogło powstać nieco później, już w XIV stuleciu). Usytuowany został na niewielkim wzniesieniu, otoczonym ogrodzonym cmentarzem i prawdopodobnie przekopem.
   Na przełomie XV i XVI stulecia północne ramię transeptu wykorzystano jako podstawę do wzniesienia czworobocznej, trójpiętrowej wieży. Nie została ona wzmocniona przyporami ani poszerzonym cokołem, ale zgodnie z walijską stylistyką schyłku średniowiecza zaopatrzona w krenelaż osadzony na przedpiersiu na wydatnych kroksztynach i narożną wieżyczkę ze schodami i otworami szczelinowymi. Północna kaplica o długości równej z prezbiterium i równolegle do niego usytuowana powstała w połowie XVI wieku jako rodowy grobowiec właścicieli pobliskiego zamku Amroth.

Stan obecny

   Kościół obecnie składa się z prezbiterium oraz z przedłużonej w XIX wieku czteroprzęsłowej nawy głównej, późnośredniowiecznych północnej kaplicy i wieży, neogotyckiej południowej kruchty, a także współczesnej zakrystii. Zachodnie przęsło prezbiterium i wschodnie przęsła nawy pochodzą z XIII wieku, natomiast wschodnie przęsło prezbiterium przebudowano na początku XVII wieku. Niestety prawie wszystkie okna kościoła poza otworami wieży zostały zmodernizowane w okresie nowożytnym. Wewnątrz kościoła zobaczyć można późnoromańską chrzcielnicę.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of South-West Wales, Wolverhampton 2003.

Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk, St Elidyr’s Church. A Grade II Listed Building in Amroth, Pembrokeshire.
Strona internetowa coflein.gov.uk, St Elidyr’s church, Amroth.