Aberedw – kościół św Cewydda

Historia

   Według tradycji pierwszy kościół w Aberedw wzniesiony został już w VI wieku, na co wskazywałoby także wezwanie świątyni, konsekrowanej pod imieniem wczesnośredniowiecznego walijskiego świętego Cewydda. Murowana budowla powstała pod koniec XIV lub na początku XV wieku, a na początku XVI wieku została powiększona o wieżę. Nowożytne remonty z XVII i XVIII wieku nie miały znaczącego wpływu na wygląd kościoła, szczęśliwie również renowacja S.W. Williamsa z 1888 i późniejsza z 1914 roku nie wpłynęły na znaczące przekształcenie zabytku.

Architektura

   Kościół usytuowany został na północnym, wysokim brzegu rzeki Edw. W XV wieku składał się z prostokątnej w planie nawy i położonego po jej wschodniej stronie także prostokątnego prezbiterium, minimalnie węższego i nieco niższego. Ich oświetlenie zapewniały stosunkowo wąskie okna z prześwitami zamkniętymi wydatnymi trójliśćmi, prawdopodobnie w większości dwudzielne. Dobudowana na początku XVI wieku wieża, otrzymała prostą formę na planie czworoboku, z kondygnacjami rozdzielonymi dwoma gzymsami kordonowymi. Jej elewacje przebito wąskimi szczelinami, jedynie na kondygnacji dzwonnej umieszczono większe okna.
   Wejście do kościoła umieszczone zostało dość nietypowo po stronie północnej, zapewne z powodu usytuowania budowli nad rzeką, po jej północnej stronie, i dla wygody mieszkańców pobliskiej osady. Ostrołuczny, profilowany portal umieszczono wewnątrz XV-wiecznej kruchty o wydłużonym kształcie. Jej ściany wzdłużne wzniesiono z kamienia, ale fasadę wejściową wykończono drewnem z którego uformowano ostrołuczny portal wejściowy i ozdobne czwórliście.
   Wnętrze nawy przykryto otwartą więźbą dachową osadzoną na kamiennych wspornikach. Prezbiterium zwieńczono natomiast drewnianą kolebką o profilowanych żebrach i prostych zwornikach. Obie części kościoła rozdzielono późnośredniowiecznym lektorium, z centralnym przejściem flankowanym przez siedem prześwitów z każdej strony, z których każdy zwieńczono misternie rzeźbionymi łukami w ośli grzbiet i drewnianymi maswerkami.

Stan obecny

   Kościół zachował do dnia dzisiejszego późnośredniowieczną bryłę, a jego wieża, nawa, prezbiterium i kruchta nie zostały zastawione żadnymi nowożytnymi dobudówkami. Duża część okien została wymieniona, choć pierwotne otwory zachowały się w północnej ścianie nawy, oryginalny jest także portal wewnątrz kruchty. Wewnątrz nawy widoczna jest późnośredniowieczna więźba dachował i kolebka w prezbiterium. Z XVI wieku pochodzi także dolna część lektorium (górna część dostawiona została w kolejnym stuleciu).

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Salter M., The old parish churches of Mid-Wales, Malvern 1997.
Strona internetowa britishlistedbuildings.co.uk,  Church of St Cewydd A Grade II* Listed Building in Aberedw, Powys.