Historia
Torwood od połowy XV wieku stanowiło własność rodu Forresterów of Garden, strażników pobliskich lasów królewskich Tor Wood. Ich przedstawiciele około 1566 roku wybudowali murowaną budowlę, będącą połączeniem wieży mieszkalnej i domu z aulą, co udokumentowano datą na jednym z kamiennych ciosów. Wieża po raz pierwszy wspomniana została w przekazach pisemnych w 1573 roku. W 1585 roku nazwana została Woodhead, kiedy to wspomniano o niej przy okazji zajęcia przez earla Angus i Mar. W 1635 roku Torwood przeszło na własność Forresterów z Corstorphine, którzy przypuszczalnie wkrótce potem dokonali przebudowy pobliskich zabudowań gospodarczych i muru okalającego niewielki dziedziniec. Nie wiadomo do kiedy Torwood pełniło funkcje rezydencjonalne, lecz najdalej w XIX wieku było już opuszczoną ruiną. W latach 1957-1960 rozpoczęty został długotrwały proces renowacji zabytkowej budowli.
Architektura
Torwood usytuowano na szczycie niewysokiego wzgórza w pobliżu Lasu Kaledońskiego. Zabudowania otrzymały w planie kształt litery L, składającej się z większego skrzydła wydłużonego na linii wschód – zachód oraz mniejszego skrzydła dostawionego do jego narożnika północno – zachodniego. Ten typowy układ wzbogacony został o ryzalit w kącie pomiędzy oboma skrzydłami, mieszczący wewnątrz spiralną klatkę schodową oraz o kolejny czworoboczny ryzalit przy narożniku zachodnim, także mieszczący spiralną klatkę schodową i dodatkowo po małej komorze na każdej kondygnacji. Każde ze skrzydeł przykryte zostało osobnymi dachami dwuspadowymi, przy czym mniejsze skrzydło północno – zachodnie dzięki dodatkowej kondygnacji dominowało wysokością nad całością założenia. Po północnej stronie znajdował się otoczony murem dziedziniec, pierwotnie zapewne wypełniony zabudową konstrukcji drewnianej.
Wejście do Torwood umieszczono na poziomie gruntu, nie jak zazwyczaj w ryzalicie w kącie pomiędzy skrzydłami, ale bezpośrednio w mniejszym skrzydle północno – zachodnim. Wiodło przez profilowany portal, zamykany drzwiami z ryglem zasuwanym do otworu w murze i żelazną kratą. W przyziemiu mieściło się pomieszczenie z czterema otworami strzeleckimi flankującymi wejście i przedpole budowli, a także kolejna, główna i najszersza klatka schodowa. Główne skrzydło mieściło natomiast na parterze szereg pięciu komór połączonych długim korytarzem z niezależnymi wejściami. Trzy zachodnie z nich pełniły rolę spiżarni, zaś czwarta na samym wschodzie była kuchnią z okazałym paleniskiem i kamiennym korytem na wodę. Wszystkie te pomieszczenia doświetlane były jedynie przez małe szczeliny o rozglifieniach skierowanych do środka.
Pierwsze piętro tradycyjnie mieściło komnatę reprezentacyjną (ang. hall) usytuowaną w środkowej i zachodniej części głównego skrzydła. Jej ogrzewanie zapewniał duży kominek w ścianie północnej, a trzy klatki schodowe utrzymywały wygodną komunikację z komnatami mieszkalnymi na górze oraz z piwniczką z winem na dole w jednej z komór przyziemia. Od wschodu aula sąsiadowała z nieco mniejszą komnatą prywatną, do której można było się wycofać z uczt, gwarnych imprez i uroczystości w auli. Także ona ogrzewana była kominkiem, a ponadto zaopatrzona w trzy mniejsze komory przy elewacji wschodniej. Oświetlenie piętra zapewniały już większe, czworoboczne okna o dość masywnych i pozbawionych zdobień ościeżach.
Trzecia kondygnacja o charakterze poddasza mieściła ponad aulą skrzydła południowego dwa pomieszczenia mieszkalne, każde wyposażone w kominek i latrynę w grubości południowego muru, przy czym korytarze zapewniające dostęp do latryn wyposażono w zakręty, celem zwiększenia prywatności przebywających w nich osób. Dodatkowe pomieszczenie znajdowało się w części wschodniej w skrzydle północno – zachodnim, gdzie spiralna klatka schodowa wiodła jeszcze wyżej, do pomieszczenia na czwartej, najwyższej kondygnacji.
Stan obecny
Torwood jest dziś niezadaszoną, częściowo zrujnowaną i powolnie remontowaną budowlą. Mury zachowały się praktycznie w całości, łącznie z murowanymi podziałami kondygnacyjnymi i częściowo ścianami szczytowymi. Budynek stanowi ciekawy przykład przejściowej konstrukcji pomiędzy późnośredniowieczną mieszkalną budowlą wieżową a nowożytnym domem o formie dworu, czy też tak zwanego domu z aulą (ang. hall house). Co prawda w 1957 roku podjęto próbę odnowienia zabytku, jednak po zabezpieczeniu murów i śmierci parę lat później głównego inwestora, Gordona Millara, działania zostały przerwane, co przyczyniło się do ponownego pogorszenia stanu murów i drewnianych elementów budynku. W ostatnich latach ponownie podjęto się prac zabezpieczających, przez co zwiedzanie może być utrudnione.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Coventry M., The castles of Scotland, Prestonpans 2015.
Gifford J., Walker F.A., The buildings of Scotland. Stirling and Central Scotland, London 2002.
Lindsay M., The castles of Scotland, London 1995.
MacGibbon D., Ross T., The castellated and domestic architecture of Scotland from the twelfth to the eighteenth century, t. 2, Edinburgh 1887.
Salter M., The castles of the heartland of Scotland, Malvern 1994.