Historia
Pierwszy zamek na terenie dóbr Thirlestane powstać miał w XIII wieku. Od połowy tamtego stulecia, na skutek małżeńskich koligacji pierwszych właścicieli, stanowił własność sir Richarda Maitlanda oraz jego potomków. Około przełomu XV i XVI to najstarsze, przypuszczalnie drewniane założenie, zastąpione zostało murowaną już wieżą mieszkalną. W 1572 roku została ona najechana i spalona przez Alexandra Home z Crosbie. W trakcie przeprowadzonej później odbudowy być może budynek powiększono o boczne skrzydło z klatką schodową. Wieża pełniła funkcje mieszkalne jedynie do końca XVI stulecia, kiedy to rodzina Maitland ufundowała nową, okazałą, nowożytną już rezydencję o tej samej nazwie.
Architektura
Wieża zbudowana została na łagodnym stoku wzniesienia, opadającym ku południowemu – wschodowi w kierunku doliny niewielkiej rzeki Boondreigh Water. Po południowej i północnej stronie wieży ze wzgórza do rzeki spływały mniejsze strumienie, okolica była więc dostatnia w świeżą wodę. Pierwotnie teren wokół wieży był ogrodzony, raczej jednak nie były to obwarowania mające większą wartość obronną, lecz jedynie stanowiące zabezpieczenie przed ucieczką zwierząt hodowlanych lub przed mniejszym podjazdem grabieżców, czy też złodziei. Całość stanowiła niewielkie założenie, typowe dla późnośredniowiecznego pogranicza szkocko – angielskiego.
Wieża założona została na planie czworoboku o wymiarach 10,1 x 7,3 metra, z prawdopodobnie nieco późniejszym ryzalitem wysuniętym ku zachodowi, mającym 3,5 x 4,4 metra. Mury wieży nie były zbyt grube jak na standardy szkockich wież mieszkalnych, posiadały około 1,1 metra szerokości. Pomimo tego w koronie pierwotnie mogły być zwieńczone blankowanym przedpiersiem kryjącym dookolny chodnik straży. Jako materiał budowlany wykorzystywany był kamień łamany, być może także polny, uzupełniany czerwonym piaskowcem, z którego utworzono ciosy do obramień okiennych i portalowych. Narożniki wieży nie były wzmacniane kwadrami, choć starano się kłaść w nich najmasywniejsze kamienie spośród dostępnych.
We wnętrzu zachodni ryzalit mieścił klatkę schodową, która łączyła poszczególne kondygnacje głównego bloku wieży. Z nich najniższa była podsklepiona, a pozostałe przykryte płaskimi, drewnianymi stropami. Domyślać się w nich można układu typowego dla czasów schyłku średniowiecza, mianowicie słabo oświetlonego przyziemia pełniącego rolę gospodarczą, pomieszczenia dziennego, reprezentacyjnego na pierwszym piętrze oraz komnat prywatnych, mieszkalnych na drugim i ewentualnie trzecim piętrze.
Stan obecny
Wieża znajduje się dziś w stanie zaawansowanej ruiny. Przetrwała jedynie część jej południowej ściany oraz wszystkie trzy ściany nieco obniżonego ryzalitu z klatką schodową, mającego obecnie w najwyższych partiach około 8 metrów wysokości. Ślady pozostałych ścian widoczne są w terenie w postaci nieznacznego wywyższenia kryjącego fundamenty i gruz po zawalonych partiach budowli. Wstęp na teren zabytku jest wolny.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Coventry M., The castles of Scotland, Prestonpans 2015.
Cruft K., Dunbar J., Fawcett R., The buildings of Scotland. Borders, London 2006.
Lindsay M., The castles of Scotland, London 1995.
MacGibbon D., Ross T., The castellated and domestic architecture of Scotland from the twelfth to the eighteenth century, t. 4, Edinburgh 1892.
The Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments and Constructions of Scotland. Sixth report and inventory of monuments and constructions in the county of Berwick, Edinburgh 1915.