Historia
Domostwo na terenie Rennibister zbudowane zostało gdy na Orkadach panowała epoka żelaza. Jego górna, naziemna część służyła celom mieszkalnym, dolna zaś w postaci ziemianki pełniła funkcje spiżarni i spichrza. Po bliżej nieznanym okresie (prawdopodobnie pod koniec epoki żelaza, w pierwszej połowie pierwszego tysiąclecia n.e.), gdy domostwo przestało pełnić swe pierwotne funkcje, w ziemiance złożono kości sześciu dorosłych obojga płci i dwunastu dzieci, a korytarz wejściowy zablokowano.
Architektura
Zabudowania mieszkalno – gospodarcze Rennibister zostały wzniesione na łagodnym zboczu i wokół krawędzi bardzo rozległego pagórka, którego znaczna część pierwotnego wierzchołka prawdopodobne została dla wygody wyrównana. Po stronie zachodniej w niedalekiej odległości znajdowała się niewielka zatoka, jedna z wielu w jakie natura ukształtowała Mainland, największą wyspę archipelagu Orkadów. Od wschodu z rozległego wzgórza do zatoki spływały liczne strumienie, zapewniające mieszkańcom słodką wodę.
Domostwo składało się z owalnej w planie budowli naziemnej oraz połączonej z nią podziemnym przejściem z grubsza sześciobocznej w planie ziemianki. Korytarz miał długość około 3,5 metra i niewielką wysokość 0,7 metra, która nie pozwalała na normalny chód, a jedynie czołganie lub klęczenie. Był także dość wąski (0,6 metra szerokości), mogła więc nim przechodzić na raz maksymalnie jedna osoba. Ściany korytarza zbudowane zostały z płaskich kamieni, układanych pionowo dłuższymi bokami bez użycia zaprawy, a także z kamieni tradycyjnie kładzionych horyzontalnie. Wejście do korytarza musiało być dostępne po drabinie, natomiast zejście do nieco niżej umieszczonej komory ułatwiała naturalna skalna półka.
Główna komora ziemianki posiadała w planie wymiary 3,3 x 2,6 metra oraz maksymalną wysokość 1,5 metra w miejscu gdzie najwyżej zachodziły na siebie kamienie tworzące strop. Strop ten z powodu znacznej wielkości podtrzymywały cztery masywne, gładkie kamienie o funkcji filarów (prawdopodobnie obrobione siłą nurtu rzecznego), mające wysokość 0,9 metra. Cechą charakterystyczną ziemianki było pięć mniejszych komór, czy też wnęk: dwóch po stronie północnej, dwóch na południu i jednej na południowym – wschodzie (po stronie północno – zachodniej mieściło się wejście z korytarza). Jedna z wnęk podzielona była płaskim kamieniem tworzącym półkę. Wszystkie różniły się wielkością i poziomem usytuowania nad podłogą.
Stan obecny
Do dnia dzisiejszego zachowała się ziemianka oraz korytarz wejściowy, który jednak nie pełni swej pierwotnej roli. Dostęp do wnętrza możliwy jest bowiem po drabinie, wprost do głównej komory ziemianki. W zasadzie nie jest ona widoczna od strony zewnętrznej, a po naziemnej części budynku nie ma żadnych widocznych śladów. Zabytek znajduje się pod ochroną Historic Scotland i jest udostępniony dla zwiedzających.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Gifford J., The buildings of Scotland. Highland and islands, London 1992.
Marwick H., Underground galleried building at Rennibister, Orkney, „Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland”, Vol. 61/1927.
The Royal Commission on the Ancient Monuments of Scotland. Twelfth report with an inventory of the ancient monuments of Orkney & Shetland, volume II, inventory of Orkney, Edinburgh 1946.