Historia
Broch Dun Colbost wzniesiony został w środkowej epoce żelaza, przypadającej na terenie Szkocji na ostatnie stulecia przed Chrystusem. Była to budowla mieszkalno – obronna, wzniesiona przez rodzinę, klan lub małe plemię w celu ochrony dobytku i życia oraz zabezpieczającą przed uprowadzeniem i popadnięciem w niewolę. Zbudowała go miejscowa celtycka ludność, żyjącą głównie z wypasu bydła i owiec, mniejszych upraw rolniczych, rybołówstwa i polowań na dzikie zwierzęta. Broch zapewniał względnie dobre warunki obronne przed nagłymi atakami mniejszych grup napastników, nie były jednak przystosowane do odpierania długotrwałych oblężeń. Dun Colbost prawdopodobnie porzucony zostało podobnie jak wiele innych tego typu budowli, w pierwszych wiekach naszej ery. Mogło to być związane z przybyciem na wyspę Skye na początku V wieku irlandzkich Szkotów, którzy założyli królestwo Dál Riata.
Architektura
Broch zbudowany został w północno – zachodniej części Skye, największej wyspy w archipelagu Hebrydów Wewnętrznych. Usytuowano go na zboczu rozległego wzgórza, na wysokości około 97 metrów nad poziomem morza i około 600 metrów od brzegu Loch Dunvegan po stronie wschodniej, otwartego od północy na ocean. Pod budowę Dun Colbost wybrano skaliste plateau, ciągnące się dłuższą osią ze wschodu na zachód, wznoszące się stromymi skarpami od 6 do 9 metrów nad otaczającym terenem, który w tej części był dość równy. Przed właściwymi pracami budowlanymi podłoże skalne plateau zostało wyrównane kamiennym nasypem.
Wieża zajmowała mniej więcej środkową część niewielkiego dziedzińca, otoczonego murem o grubości około 1,8 metra, najmasywniejszym w części frontowej założenia. Mur ten poprowadzono wzdłuż skalistych krawędzi skarp, w odległości od 3 do 8 metrów od brocha. Brama wiodąca w obręb dziedzińca znajdować się mogła po stronie północno – zachodniej, gdzie pochyłe podejście prowadziło w kierunku przerwy w skalistym zboczu. Na południe od wejścia znajdowała się kamienno – ziemna platforma, równoległa do muru obwodowego. Wraz z wybrzuszeniem wewnętrznej elewacji muru, tworzyła one wąskie przejście w kierunku brocha. Obszar między wieżą a murem obwodowym był brukowany i wyposażony w kanały odwadniające deszczówkę.
Broch utworzony był na planie owalu zbliżonym do koła o zewnętrznych wymiarach około 15,8 x 17,4 metra. Zbudowany został z dużych bloków kamienia, układanych warstwami i mających od strony zewnętrznych elewacji tradycyjne nachylenie. Jego grubość wahała się w przyziemiu od około 3,3 do 3,6 metra, co dawało średnicę wewnętrznej przestrzeni około 9,6 metra. Wejście do brocha znajdować się mogło po stronie zachodniej. Nie wiadomo czy było flankowane komorami w grubości muru, często spotykanymi w budowlach typu broch, ale we wschodniej części z wnętrza wieży wejść można było do galerii w masie muru, pnącej się wąskimi schodami co najmniej na poziom drugiej kondygnacji. W północnej części kolejne wejście wiodło do przyziemnej komory o szerokości około 1,2 metra.
Stan obecny
Broch uległ znacznej degradacji, przy czym duże zniszczenia nastąpiły w ciągu końca XIX i początku XX wieku. Jego mur można prześledzić na poziomie przyziemia prawie na całym obwodzie, choć wiele fragmentów jest ukrytych pod zwałowiskami kamieni. W części wschodniej do drugiej ćwierci XX stulecia mur brocha zachował się do około 2,7 metra wysokości, na południu miał około 1,2 metra, na zachodzie 1,8 metra, a na północy 2,1 metra wysokości. Zewnętrzny mur wokół brocha przetrwał do 0,9 metra wysokości.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Armit I., Towers in the North: The Brochs of Scotland, Stroud 2002.
MacSween A., Reed D., Dun Colbost, „Discovery and Excavation in Scotland”, Inverness 1989.
MacSween A., Reed D., Dun Colbost, „Discovery and Excavation in Scotland”, Inverness 1990.
MacSween A., Reed D., Dun Colbost, „Discovery and Excavation in Scotland”, Inverness 1994.
Namirski C., Pradziejowe wieże północy: brochs i epoka żelaza w Szkocji, Kraków 2025.
Ritchie J., Brochs of Scotland, Aylesbury 1988.
The Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments and Constructions of Scotland. Ninth report with inventory of monuments and constructions in the outer Hebrides, Skye and the Small Isles, Edinburgh 1928.