Historia
Osada na wzgórzu Drummond, zwana Caisteal Mac Tuithal lub Dun Mac Tual (według tradycji w nawiązaniu do Tuathala, syna Argusto, opata Dunkeld z IX wieku), zbudowana została w epoce żelaza lub w okresie wczesnego średniowiecza. Jeśli jej początki sięgały stuleci przed Chrystusem, to powstać mogła w związku z odejściem ówczesnych społeczności od podatnych na podtopienia obszarów, wcześniej sprzyjających rolnictwu, ale porzuconych ze względu na zmiany klimatyczne (duże opady deszczu, chłodne lata) i społeczne (wzrost napięć i konfliktów z powodu wzmożonej konkurencji o zasoby). Jeśli natomiast osada funkcjonowała w okresie wczesnego średniowiecza, to na przełomie IX i X wieku znajdować się mogła na granicy piktyjskiego Królestwa Alba.
Architektura
Osada wzniesiona została w północno – wschodniej części mocno wydłużonego grzbietu wzgórza Drummond. Pod budowę wybrano skalistą wyniosłość o nieregularnym rzucie. Od południa i wschodu zabezpieczały ją bardzo wysokie oraz strome zbocza, opadające do doliny rzeki Tay, w odległości około 2 kilometrów połączonej z jeziorem Loch Tay na południowym – zachodzie. Nieco łagodniejsze, ale równie wysokie stoki opadały od północy i północnego – zachodu do doliny rzeki Lyon, jednego z dopływów Tay. Najdogodniejszy dostęp do osady prowadził z przełęczy na południowym – zachodzie, która oddzielała ją od wyżej położonej części wzgórza.
Obwarowania osady poprowadzone zostały wzdłuż krawędzi zboczy skalistego naturalnego wzniesienia, dlatego w planie uzyskały nieregularny kształt zajmujący powierzchnię około 0,5 hektara i wymiary około 90 x 65 metrów. Od północy dodatkowa linia obwałowań wydzielała przygródek o powierzchni 0,14 hektara, mający wymiary około 45 x 35 metrów. Być może pełnił on rolę ochronną bramy wjazdowej do górnej części osady, bowiem usytuowanie na stoku utrudniałoby budowę w jego wnętrzu zabudowań mieszkalno – gospodarczych. Najbardziej zagrożonego odcinka południowo – zachodniego broniły dodatkowe obwarowania, sięgające do narożnika południowo – wschodniego. Składały się one z jednej lub dwóch linii zewnętrznego wału oraz rowu suchej fosy o szerokości do 10 metrów i głębokości co najmniej 1,6 metra, przy czym fosa znajdowała się na dnie naturalnego wąwozu, czy też wspomnianej powyżej przełęczy.
Wał głównej części osady oraz północnego przygródka miał w u podstawy około 2,9 – 3,3 metra grubości. Pierwotna wysokość zapewne nie była dużo wyższa niż szerokość. Konstrukcja muru składała się z układanego bez użycia zaprawy kamienia, przypuszczalnie od strony lica o formie bloków, a w rdzeniu w postaci gruzu przemieszanego z ziemią. Niewykluczone, że wzorem innych celtyckich budowli obronnych z epoki żelaza, kamienny rdzeń przewiązany był drewnianymi belkami, tworzącymi rodzaj rusztu wzmacniającego statykę wału. Z pewnością w jego koronie funkcjonowała jakaś forma przedpiersia.
Stan obecny
Obwałowania rdzenia osady mają dziś w najwyższych miejscach 1,8 metra wysokości. W najlepszym stanie zachowały się w pobliżu pierwotnego zachodniego narożnika, gdzie widoczne mają jeszcze być fragmenty kamienne. Na pozostałych odcinkach wał jest już tylko słabo zarysowanym w terenie, pokrytym trawą nasypem. Wstęp na teren wzgórza jest wolny. Obecnie miejsce zajmowane przez osadę, jest jednym z nielicznych na całym grzbiecie fragmentów terenu, nie zalesionych wtórnie w okresie nowożytnym.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Christison C., The Forts, 'Camps’, and other Field-Works of Perth, Forfar, and Kincardine, „Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland”, Vol. 34/1900.
Feachem R., Guide to prehistoric Scotland, London 1997.
Hinckley Z., Defining Early Medieval Nuclear Hillforts: A Case Study of Perth and Kinross and Fife, Aberdeen 2018.
Lock G., Ralston I., Atlas of the Hillforts of Britain and Ireland, Edinburgh 2022.