Historia
Grobowiec Corrimony zbudowany został około 2000 roku p.n.e. jako miejsce pochówku osoby o wysokim statusie społecznym. Co ciekawe była to kobieta i po jej złożeniu grobowiec został zamknięty. Najprawdopodobniej w odróżnieniu od innych podobnych konstrukcji Corrimony nie wykorzystywano do chowania kolejnych ciał. Zorientowanie wejścia grobowca na południowy – zachód, czyli miejsce gdzie wstaje słońce w okresie zimowego przesilenia, a także utworzenie zewnętrznego kręgu kamieni, oznaczałoby iż Corrimony nie było jedynie zwykłym grobowcem, lecz wiązało się z wierzeniami i ceremoniami społeczeństwa z okresu wczesnej epoki brązu.
Architektura
Grobowiec wzniesiono na terenie doliny zalewowej rzeki Enrick, po południowej stronie jej koryta. Założony został na planie zbliżonym do okręgu o średnicy 13,7-15,2 metrów. Tworzył go parometrowej wysokości kopiec (ang. cairn), usypany z mniejszych kamieni, przeważnie otoczaków wydobytych z rzeki, oraz dużych głazów układanych u podstawy budowli, na części lub całości jej powierzchni. Zewnętrzne krawędzie kopca zostały obłożone pierścieniem około 45 większych płaskich kamieni, stabilizujących całą konstrukcję i mających na celu zabezpieczyć przed rozproszeniem materiału budowlanego (w efekcie po jakimś czasie zostały one w mniejszym lub większym stopniu wypchnięte lub przekrzywione przez masę kurhanu). Większe i dłuższe kamienie zewnętrznego pierścienia (ang. kerb) umieszczone zostały od strony czołowej, gdzie znajdowało się wejście, ale nie utworzono często spotykanego rozwidlenia, czy też wklęsłości w rzucie kopca, obejmującej ceremonialny dziedzińczyk.
Po stronie południowo – zachodniej utworzono wejście do korytarza, w postaci dwóch głazów wysuniętych przed kamienie zewnętrznego pierścienia (ang. kerb). Korytarz był niskim, wymagającym posuwania się w pozycji kucającej przejściem, długości 7 metrów i szerokości 0,9 metra, głębiej zwężającym się do 0,6 metra, ale w końcowej partii ulegającym poszerzeniu aż do 1,2 metra. Był on skierowany w stronę gdzie wschodziło słońca w momencie przesilenia zimowego, a prowadził do centralnej komory grobowej. Utworzony został z masywnych kamieni o formie płyt, ustawianych dużymi płaskimi częściami w stronę elewacji, natomiast wąskimi bokami obok siebie. Na wysokości niecałego 1 metra były one przykryte kolejnymi płytami, lekko zachodzącymi na siebie. Szpary i luki między kamieniami uzupełniano surowym murem z mniejszych kamieni układanych bez użycia zaprawy. Około 3,3 metra od wejścia, z nieznanych przyczyn w podłodze mocno osadzono zaokrąglony kamień, wystający na jakieś 0,2 metra.
Centralna komora grobowa miała plan zbliżony do koła o średnicy 3,7 metra. Jej ściany, podobnie jak w korytarzu wejściowym, utworzono z masywnych kamiennych płyt, głęboko wkopanych w piaszczyste podłoże. W górnych partiach komory grobowej kamienie mocniej nachodziły na siebie, tworząc rodzaj schodkowego sklepienia o maksymalnej wysokości 2,5 metra. Pośrodku zostało ono zamknięte jednym wielki kamieniem o wymiarach 2,4 x 1,5 metra i wadze 2 ton, na którym wyryto pierścieniowate wzory. Całość budowli wzniesiono bez użycia zaprawy i bez obróbki kamieni narzędziami. Posadzkę utworzono z piasku oraz z kamiennych płyt. W trakcie badań na piasku odkryto zarys ciała pochowanej kobiety, ułożonej w pozycji embrionalnej, odnaleziono również ślady węgla, wskazujące na palenie ognia i być może przeprowadzanie jakiś ceremonii oraz pozostałości mięsa, najpewniej składanego wraz z ciałem.
Kopiec (ang. cairn) otoczony był zewnętrznym kręgiem wolnostojących kamieni, usytuowanych w odległości około 4 metrów. Wszystkie ustawiono w miarę pionowo (dłuższymi bokami do góry). Miały zbliżoną wysokość około 1,5 – 1,7 metra, lecz dość odmienne kształty. Odległości między nimi nie były jednakowe, bowiem wahały się od 6 do 7,6 metrów, a największa przerwa wynosiła 10,4 metra. W miejscu tej ostatniej utworzono nieregularny obszar wyłożony brukiem. Przeznaczenie zewnętrznego kręgu nie zostało odkryte, nie wiadomo także czy został on ustawiony przed budowę grobowca, czy po jego ukończeniu. Być może jego kamienie związane były z kalendarzem słonecznym i ekwinokcjum.
Stan obecny
Grobowiec Corrimony otrzymał formę korytarzową o podobnym kształcie do konstrukcji zastosowanych w znanym stanowisku Clava. Podobnie jak tam, tutejszy kopiec (ang. cairn) zachował się w bardzo dobrym stanie, osiągającym po przeprowadzeniu prac renowacyjnych prawie pełną wysokość. W odróżnieniu od Balnuaran Clava korytarz grobowy w Corrimony wciąż jest zadaszony. Znacznemu uszkodzeniu i rozproszeniu uległa jedynie obstawa większych kamieni przy krawędziach kopca, ponadto główny kamień stropowy z zachowanymi rytami leży parę metrów obok komory grobowej. Spośród wolnostojących kamieni tworzących krąg wokół kurhanu cztery zostały dodane współcześnie (dwa na południe od wejścia, dwa składające się z kilku mniejszych na zachód od wejścia).
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Bradley, R., The good stones: a new investigation of the Clava Cairns, Edinburgh 2000.
Castleden R., Neolithic Britain: New Stone Age sites of England, Scotland and Wales, London 1992.
Henshall A.S., The chambered tombs of Scotland, volume I, Edinburgh 1963.
Noble G., Neolithic Scotland. Timber, Stone, Earth and Fire, Bodmin 2006.