Historia
Wieża mieszkalna Buckholm wzniesiona została na ziemiach w średniowieczu należących do klasztoru Melrose, a następnie do rodziny Pringle. Członkowie tej ostatniej mieli w Buckholm siedzibę przez połową XVI wieku. Na jej miejscu John Pringle of Buckholm mógł ufundować około 1582 roku nową wieżę lub gruntownie przebudować starszą budowlę mieszkalną. Powyższa data miała zostać wyryta na kamieniu znajdującym się w drugiej połowie XIX wieku w Torwoodlee, podobno przeniesionym właśnie z Buckholm. Przez cały okres funkcjonowania wieża należała do rodziny Pringlów, którzy też w ciągu wieków dokonali jej rozbudowy, między innymi o sąsiednie skrzydło. W XVII wieku Buckholm zamieszkiwać miał między innymi James Pringle, według tradycji zaangażowany w tortury i morderstwa okolicznych protestantów. Jeszcze w XIX stuleciu i na początku XX wieku Buckholm było zamieszkiwane, lecz najpewniej wkrótce potem wieża opustoszała i zaczęła popadać w ruinę.
Architektura
Wieża została wzniesiona na opadającym ku rzece Gala stoku wzgórza, na planie prostokąta o wymiarach 10,7 x 7,1 metra, z niedużym, trapezowatym ryzalitem w północo – wschodnim narożniku, wielkości 3,6 x 1,4 metra. Otrzymała wysokość trzech kondygnacji zwieńczonych poddaszem i dachem dwuspadowym, osobnym dla głównego bloku wieży i osobnym dla ryzalitu. Obronność wieży w momencie budowy nie była już priorytetem, gdyż nie otrzymała ona przedpiersia z krenelażem, które ochraniałoby górną galerię obronną.
Wieża wyposażona była w dwa wejścia, oba zlokalizowane od strony dziedzińca po wschodniej stronie. Niższe znajdowało się na poziomie gruntu i prowadziło bezpośrednio do pomieszczenia parteru w głównym bloku budowli. Wyższe wiodło do ryzalitu, nieco poniżej poziomu pierwszego piętra, ale z powodu usytuowania wieży na stoku musiało być poprzedzone zewnętrznymi schodami i kładką czy też małym mostem z arkadą przed wieżą. Za portalem ryzalitu różnicę wysokości z pierwszym piętrem pokonywano kilkoma schodami. By ułatwić przejście na dole do niższego wejścia, narożnik ryzalitu został ścięty do trapezowatej formy.
Buckholm posiadało układ wnętrz najbardziej typowy dla wież mieszkalnych: gospodarcze przyziemie mieszczące spiżarnię lub kuchnię, pierwsze piętro z główną komnatą reprezentacyjną oraz drugie piętro z prywatnym pomieszczeniem mieszkalnym. Każda kondygnacja pierwotnie posiadała po jednym pomieszczeniu (ścianki działowe zostały zamontowane w późniejszym okresie). Komunikację między piętrami zapewniała klatka schodowa w ryzalicie, której górna część pierwotnie mogła być konstrukcji drewnianej. Jedynie pomieszczenie na parterze wieży przykryto sklepieniem kolebkowym. Prawdopodobnie celem utworzenia piwniczki na wino, jego północna część oddzielona została lekką przegrodą. Oświetlenie przyziemia zapewniały jedynie wąskie otwory szczelinowe. Wyżej pomieszczenia przykrywały już drewniane stropy i oświetlały nieco większe okna.
Z wieżą połączony był obwód muru wydzielającego niewielki dziedziniec, na terenie którego zapewne wzniesiono dodatkowe zabudowania o gospodarczym charakterze. Wjazd w obręb muru wiódł od południa przez szeroki, profilowany portal o półkolistym zamknięciu, nad którym zamontowany był chodnik straży, oparty na kamiennych, lekko wysuniętych przed fasadę płytach. W zachodniej części ościeża portalu utworzono długi otwór, do którego mocowany był rygiel blokujący wrota przejazdu.
Stan obecny
Jako że wieża opuszczona została relatywnie niedawno, wciąż zachowały się wszystkie jej elementy murowane, pozbawione już jednak dachów i zawalonych drewnianych stropów. Widoczny jest również fragment muru z portalem bramnym oraz zrujnowany budynek dostawiony do wieży. Przed porzuceniem większość okien i wnętrza wieży (kominki, ścianki działowe) zostały przekształcone w XVII/XVIII wieku. Wstęp na teren Buckholm jest możliwy, lecz obejrzenie wnętrz poza przyziemiem może być niemożliwe.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Coventry M., The castles of Scotland, Prestonpans 2015.
Cruft K., Dunbar J., Fawcett R., The buildings of Scotland. Borders, London 2006.
Lindsay M., The castles of Scotland, London 1995.
MacGibbon D., Ross T., The castellated and domestic architecture of Scotland from the twelfth to the eighteenth century, t. 3, Edinburgh 1889.
The Royal Commission on the Ancient Monuments of Scotland, An Inventory of the Ancient and Historical Monuments of Roxburghshire, volume 2, Edinburgh 1956.
Tranter N., The fortified house in Scotland, volume I, south-east Scotland, Edinburgh-London 1962.