Historia
Gospodarstwo Bostadh zbudowane zostało w późnej epoce żelaza, około 400-800 roku n.e., w okresie kiedy północna i zachodnia Szkocja zasiedlona była przez ludy piktyjskie. Rejon ten był wówczas dogodnym miejscem do osiedlenia, z naturalną zatoką chroniącą przed oceanicznymi sztormami, dopływem świeżej, słodkiej wody oraz dobrymi, żyznymi ziemiami sprzyjającymi uprawom i hodowli bydła lub owiec. Znaleziska kości jeleni wskazywałyby również na występowanie w pobliżu lasów z całym ich dobrodziejstwem roślinno – zwierzęcym. Oprócz rolnictwa, łowiectwa i hodowli ówcześni mieszkańcy Bostadh zajmowali się również tkactwem, preparowaniem skór, szkutnictwem oraz garncarstwem.
Architektura
Gospodarstwo składało się co najmniej z pięciu lub sześciu domów, usytuowanych na wybrzeżu, na długości około 30 metrów, w bliskiej odległości od nadmorskiej zatoki, pomiędzy skalistymi wzgórzami a ujściem niewielkiego strumienia. Każdy z domów miał owalny kształt, powiększony o przynajmniej jeden wydłużony aneks (dom wschodni przekształcono w okresie nordyckim w budowlę czworoboczną). Wzniesione były z muru o obustronnym (zewnętrznym i wewnętrznym) licu z układanych bez zaprawy kamieni, pomiędzy którymi rdzeń wypełniano piachem i odpadkami. Dachy prawdopodobnie miały drewnianą więźbę wyłożoną torfem, przy czym jedynie górna partia ścian i dach wystawał ponad poziom gruntu.
Wejścia do budynków umieszczono po stronie południowej, skierowanej ku lądowej części wyspy. Poprzedzały je korytarze utworzone z muru dostawionego do jednej ze ścian budynku. Korytarze te w większości przypadków zakręcały przed otworem wejściowym, by zmniejszyć siłę wiejących na wyspie wiatrów, a także obniżały się z poziomu gruntu do zagłębienia w którym umieszczone było domostwo. Ponadto na styku obu murów lub w grubości ścian budynków umieszczane były wnęki, być może przeznaczone do składowania narzędzi lub broni.
Wewnątrz każdego domu znajdowało się duże koliste pomieszczenie z usytuowanym pośrodku paleniskiem, połączone z jednym lub dwoma mniejszymi pomieszczeniami bocznymi. Paleniska otoczonym były z trzech stron kamieniami, tworzącymi trzy boki prostokąta o otwartych końcach. Nie wiadomo jak było rozwiązane oświetlenie, być może poza sztucznym światłem pochodni lub kaganków, okresowo zdejmowano część torfu by wpuścić światło słoneczne. W skrajnym domu zachodnim wyróżniała się umieszczona w grubości muru komora z łóżkiem pośrodku.
Stan obecny
Relikty wczesnośredniowiecznych zabudowań odkryto dzięki gwałtownej burzy z 1992 roku, która zdmuchnęła pokłady piasku z nadbrzeża odsłaniając zabytkowe pozostałości. Po przeprowadzeniu prac archeologicznych, w 1996 roku dokonano rekonstrukcji jednego z domów, a pozostałe w obawie przed zniszczeniem przykryto ponownie ziemią z uczytelnioną wierzchnią warstwą. Dzięki temu, odtworzony przy użyciu pierwotnych technik, dom z epoki żelaza jest obecnie udostępniony za niedużą opłatą dla zwiedzających. W jego wnętrzu umieszczano również repliki wyposażenia odnalezionego w trakcie wykopalisk.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Burgess C., Neighbour T., Traigh Bostadh, „Discovery and Excavation in Scotland”, Edinburgh 1996.
Miers M., The Western Seaboard. An Illustrated Architectural Guide, Edinburgh 2008.