Historia
Wieża Blairfindy wzniesiona została przez klan Gordonów w trzeciej ćwierci XVI wieku, nad przełęczą Livet, ważną drogą między Bamfshire i Aberdeenshire. Uważa się, iż prace budowlane nad nią rozpoczął przed 1564 rokiem John Gordon, a kolejne roboty musiały być prowadzone, gdy wieża przeszła w ręce earlów Huntly z innej gałęzi Gordonów. Ukończenie przebudowy nastąpiło około 1586 roku, gdyż taką datę wyryto ponad głównym wejściem do budynku. Odtąd też wieża służyła jako dworek myśliwski w czasie polowań earlów w okolicznych lasach.
Wieża Blairfindy nie brała nigdy udziału w większych działaniach zbrojnych, jedynie w jej pobliżu w 1594 roku Gordonowie pokonali klan Campbellów. Wiadomo także, iż w 1647 roku przetrzymywany był w niej drugi markiz Huntly, przed swym procesem i egzekucją w Edynburgu w 1649 roku. Po tym wydarzeniu budowla prawdopodobnie zamieszkiwana była jedynie okazjonalnie, aż ostatecznie opustoszała i popadła w ruinę po pożarze z 1746 roku.
Architektura
Wieża Blairfindy wniesiona została na pofałdowanym terenie, łagodnie opadającym ze wzgórz na południu, ku dolinie rzeki Livet na wchodzie i północy. Należała do typu domów wieżowych wzniesionych na planie litery L, ale z nieco nietypowym rzutem. Składała się bowiem z głównego skrzydła wzniesionego na planie prostokąta o wymiarach 10,6 x 7,3 metra oraz z czworobocznego mniejszego skrzydła w narożniku, o nieregularnym rzucie wielkości około 4,8 x 4,8 metra. Boczne skrzydło było silnie wysunięte, ponadto nie zostało zlicowane z południową ścianą głównego bloku wieży, lecz utworzyło z nią uskok. Cała wieża zbudowana została z gruzu oraz większych bloków piaskowca łączonych wapienną zaprawą, użytych nie tylko do wzmocnienia narożników, ale i nieregularnie powstawianych we wszystkie elewacje.
W kącie utworzonym przez dwa skrzydła wieży, po stronie północno – wschodniej, na poziomie przyziemia umieszczono portal wejściowy, zabezpieczony nadwieszonym nad nim obronnym, masywnym wykuszem z machikułami oraz otworem strzeleckim na parterze. W kącie tym wstawiona była również obła, nadwieszana wieżyczka, mieszcząca wewnątrz klatkę schodową łączącą poszczególne kondygnacje. Zwieńczenie wieży stanowiły dachy dwuspadowe, osobne dla każdego skrzydła, oparte na schodkowych szczytach. Nie pozostawiały one miejsca na otwartą galerię obronną. Funkcje obronne lub wartownicze poza wykuszem spełniała jedynie półokrągła, narożna bartyzana, dostępna bezpośrednio z poddasza.
Przyziemie wieży w głównym bloku mieściło dwie sklepione kolebkowo komory, połączone krótkim korytarzem z wejściem i z mniejszym skrzydłem. Większa sklepiona komora mieściła kuchnię z kominkiem, piecem i odpływem na nieczystości. Mniejsza komora była spiżarnią, czy też piwnicą na wino, w typowy sposób dla szkockich wież mieszkalnych połączoną osobnymi schodami w grubości muru z górną kondygnacją. Na poziom pierwszego piętra prowadziły również schody umieszczone w mniejszym skrzydle. Znajdowała się tam pojedyncza duża komnata – aula. Była ona ogrzewana rzeźbionym kominkiem i wyposażona w latrynę. Pozostałe dwie najwyższe kondygnacje (drugie piętro i poddasze) prawdopodobnie mieściły prywatne komnaty mieszkalne, zarówno w głównym jak i mniejszym skrzydle. Skomunikowane były już za pomocą węższej cylindrycznej klatki schodowej, gdyż główna kończyła się na wysokości auli.
Stan obecny
Wieża do niedawna znajdowała się w stanie niezadaszonej, zaniedbanej ruiny, która sądząc po licznie popękanych ścianach bliska była runięciu (w celu zabezpieczenia niektóre ściany ściągnięto metalowymi klamrami). Zawaleniu uległo sklepienie parteru oraz klatka schodowa, natomiast szczęśliwie zachował się wykusz machikułowy ponad portalem wejściowym i narożna bartyzana. W ostatnich latach przeprowadzono prace remontowo – stabilizujące, dzięki którym można było zdjąć metalowe opaski i udostępnić zabytkową budowlę dla zwiedzających. Dużo mniej udanym posunięciem było uzupełnienie brakujących fragmentów murów współczesną cegłą oraz osadzenie we wnękach okiennych dziwnych drewnianych konstrukcji.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Coventry M., The castles of Scotland, Prestonpans 2015.
Lindsay M., The castles of Scotland, London 1995.
MacGibbon D., Ross T., The castellated and domestic architecture of Scotland from the twelfth to the eighteenth century, t. 2, Edinburgh 1887.
Salter M., The castles of Grampian and Angus, Malvern 1995.
Tranter N., The fortified house in Scotland, volume V, north and west Scotland, Edinburgh 1986.
Walker D.W., Woodworth M., The buildings of Scotland. Aberdeenshire: North and Moray, London 2015.