Turčianske Jaseno – kościół św Małgorzaty

Historia

   Kościół został zbudowany około roku 1300 prawdopodobnie pod wpływem warsztatu budowlanego, pracującego od połowy XIII wieku w Kláštore pod Znievom. Wspomina się o nim po raz pierwszy w 1332 roku. W XIV-XVI wieku wnętrze kościoła ozdobiono freskami. Niestety pod koniec XVI wieku świątynia przeszła w ręce protestantów, którzy zamalowali wapnem średniowieczne freski. W latach 1636-1648 kościół został sklepiony, a cały budynek dostosowany do potrzeb liturgicznych protestantów. Oryginalne wejście południowe zostało zamurowane, a nowe udostępniono po zachodniej stronie, wykorzystując fragmenty oryginalnego portalu. W 1653 roku do wnętrza wstawiono malowaną, drewnianą emporę i zbudowano kryptę. W następnym okresie powstała kruchta przed zachodnim wejściem i mniejsze aneksy na północy nawy.
   Na początku XVIII wieku ewangelicy zbudowali nowy kościół, a gotycki budynek wrócił do katolików. Po zniesieniu parafii w Hornom Jasene w latach sześćdziesiątych ubiegłego stulecia, katolicy przekazali kościół do administracji muzeum w Martine. W tym czasie był on w dużej mierze zdewastowany. Jego renowacja rozpoczęła się w latach siedemdziesiątych, kiedy otrzymał nowy dach kryty gontem. W 1991 roku rozpoczęto kompleksową restaurację. Podczas niej późniejsze aneksy zostały rozebrane, a także usunięto sklepienie renesansowe i zastąpiono go płaskim, drewnianym sufitem. Nowa podłoga została ustawiona na pierwotnym poziomie. Następnie w latach 1996-1999 przywrócono średniowieczne polichromie.

Architektura

   Średniowieczny kościół był budowlą jednonawową z wielobocznym prezbiterium do którego została przyłączona zakrystia od strony północnej. Wieloboczne, gotyckie prezbiterium było wówczas nowinką architektoniczną w tym regionie. Pierwotne wejście prowadziło przez portal od strony południowej, później umieszczono także gotycki, ostrołukowy portal w fasadzie zachodniej, a do zakrystii prowadził portal siodłowy. Wnętrze posiadało prosty, drewniany strop w nawie i żebrowe sklepienie w prezbiterium zwieńczone zwornikiem w kształcie Baranka Bożego. Ściany świątyni ozdobione były freskami. Po niedawnej rekonstrukcji i usunięciu późniejszych przekształceń kościół jest bardzo dobrym przykładem wiejskiej architektury wczesnogotyckiej na Słowacji.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa apsida.sk, Turčianske Jaseno.